close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

код для вставкиСкачать
САХА РЕСПУБЛИКАТЫН УОРЭ5ИРИИТИН МИНИСТЕРСТВОТА
«НАМ УЛУУЬА» МУНИЦИПАЛЬНАЙ БЮДЖЕТНАЙ КИРИЭС-КЫТЫЛ
1 № -ДЭЭХ «САРЫАЛ» КОМБИНИРОВАННАЙ ОГО СААДА»
«Ынах суоьу-саха ыалын ологун
тордо»
«ТЫА СИРЭ- ОМУК ОЛО5УН СИЛИЬЭ-МУТУГА , ОМУК ОЛОРОР ,
ТЫЫННААХ ХААЛАР КУУЬУН, СИМЭЬИННЭЭХ ЧОЧОГОЙБУТ
УОЛБАТ ОЙБОНО»
(МАНДАР УУС)
Оскуола иннинээ5и саастаах о5олору иитииуорэтии соруга дьиэ кэргэни кытары бииргэ
ылыстахха эрэ кодьууьэ тумуктээх буолара саарба5а
суох.
Сырдатыы, сайдыы боппуруостарын норуот
торут дьарыктарын, угэстэрин, сыаннастарын
нонуо билиьиннэрии: чол туруктаах, урдук
культуралаах, уорэхтээх, утуо улэьит дьиэ
кэргэттэри холобур оностон, торообут боьуолэгин
оло5ун-дьаьа5ын билэр, сыаналыыр, кэнэ5эскитин
сал5ыыр кыа5ар са5ан ко5улээьин.
ПРОГРАММАНЫ ОНОРОРБУТУГАР ТИРЭННИБИТ:
-2012 сыл ахсынньы 29 кунугэр 273 –ФЗ «Об образавании в
Российской Федерации»-сокуонна.
- 2013 сыл алтынньы ый 17 кунугэр 1155 №-дээх Российскай
Федерация уорэ5ин министерствота таьаарбыт
бирикээьигэр оло5уран (Федеральнай Государственнай
стандарт дошкольного образования).
-Сан Пин 2.4.1.3049-13 ыам ыйын 15 кунугэр 2013 сыл 26 № дээх санитарно-эпидемиологическай быраабылаларыгар
уонна нормативтарыгар.
МЕТОДОЛОГИЧЕСКАЙ ТОРУТЭ:




-Тосхол –национальнай ого тэрилтэлэрин базовай
программата ,Дьокуускай 1998 сыл.
-Бюджетнай муниципальной 1№-дээх «Сарыал»ого саадын
уорэтэр-иитэр программатыгар.
-2014 сыл тохсунньу 10 кунугэр Емельян Ярославскай
аатынан хотугу норуоттар култуураларын ,устуоруйаларын
тумэлин бала5аныгар учуонайдар, интилигиэнсийэ
бэрэстэбиитэллэрэ, уопсастабынньыктар, тыа
хаьаайыстыбатын улэьиттэрэ эппит санааларыгар.
-Р.Г.Попов, Р.И. Бравина, С.И.Заровняев, Г.Н.Осипова,
И.А.Филиппова «Саха ынага» –(Саха ынага-дар предков )
Дьокуускай .Бичик .2013 кинигэ.
ТОГО БУ ТЕМАНЫ ЫЛЛЫБЫТЫЙ?

Медецина доктара профессор М.И.Томскай
бигэргэтэр : «Индустриальнай эти онороллор
,синтиэтикэ аьылыгы, улаатар гормону,
анаболитическай стероидтары, эстрагоннары
туттан кыра ороскуоттаах, элбэх эттээх бодон
суоьуну- котору иитэллэр.Кэнники цивилизация
ыарыыта-саахар диабета, атересклероз
Россия5а, Саха сиригэр киьи олуутэ –сутуутэ
сунньунэн ити ыарыылартан, инфарктан уонна
инсультан тахсар буолла» (Кыым хаьыат.
Тохсунньу 16 кунэ чэппиэр 1№ (22146)

Билинни кэмнэ саха о5отун доруобуйата
айгыраата,ол биир биричиинэтинэн торут
аьын аьаабат буолууттан та5ыста диэн
быьаараллар. Онтон биьиги бэйэбит
о5олорбутун кэтээн кордоххо эт, уут аьы
сиэбэттэр.Дьиэ кэргэннэ о5ону
кыраларыттан аьата уорэмэтэхтэр улахан
оруоллаа5а костор.Тыа ыала суоьу
иитиититтэн, ордук эдэр ыаллар
дьарыктаммат буоллулар .Ол тумугэр о5о
омук аьын ордорор .
О5О ЫАЛДЬАН КОТУТУУТЭ :
2010 сыл
2011 сыл
2012 сыл
2013 сыл
135 кун
139 кун
91 кун
164кун
БАСТАКЫ СОРУКПУТ :
-

О5о эт –сиин оттунэн сайдан, доруобуйатын
тупсарыы
-Торут ас –доруобуйа тордо- диэн билэр, собулээн
аьыырын ситиьии
ТОРОППУТТЭРГЭ ЫЫТЫЛЛЫБЫТ
АНКЕТА ТУМУГЭ :
Ыйытыкка эппиэт биэрбит 55 дьиэ
кэргэн
 Анкетированияга уопсай- 55 ыал дьэ кэргэн
кыттыыны ылла -80% - 30 дылы
саастаахтар

АНКЕТА ТУМУГУНЭН :














Ынах суоьулээххит дуо?
16 ыал ынах суоьуну иитэллэр – 32%
Суоьу иитэр саннаалааххыт дуо?
- санаалаахпыт-32%
-суох- 68%
Суоьу иитэргэ туох ыарахаттар баалларый
- «Барыта»- 35%
- «Оттуур сир суох»-40%
- «Ыарахан»- 15%
- «Иллэн суох»- 10%
Урун аьы о5о5утугар кун аайы аьата5ыт дуо?
- «Кун аайы»-50%
- «Ардыгар»-35%
- «Суох»-15%
ИККИС СОРУКПУТ:
Огону духуобунай билиигэ , ойго-санаага ,
норуот угэстэригэр , сиэргэ –туомна
иитии- уорэтии.
 -Ого торообут Хамагаттатын сиригэр
,улэлиир,олорор улэьит дьонун –сэргэтин
билэн, тапталы, убаастабылы, сиэрдээх
быьыыга майгыга иитии.

ХАЙЫСХАЛАРЫНАН УЛЭ:
Хайсхалар
« Ынах суоьу –саха ыалын оло5ун тордо»-программанан
билиитин ,сайдыытын таьыма
Эти-сиини
эрчийии(физическое
развитие
О5о кыра сааьыттан обугэтин угэстэрин утумнаан , сыалы- соругу ситиьэр , тулуурдаах буола улаатарыгар олук
ууруу. Эт- сиин оттунэн сайдан , доруобуйата тупсан сылга , торут аьы аьыы уорэнэн : Кыра болох – ого
сылдьыытын -90% толорор,
орто болох –о5о сылдьыытын -94 % толорор,бэлэмнэнии болох- о5о сылдьыытын -95% толорор
Билии- коруу
(позновательное
развитие)
Кыра болох: Ынах,ынах огото ньирэй , ынах тобото,муоьа, кутуруга,атахтара,о5ус-диэн арааран билэр.
Орто болох: Сахалыы кун-дьыл эргииринэн соп тубэьиннэрэн ынах хотонно киириитэ, кыьынны аьылыга, уулуура
,муус устар ыйга ынах торуур,сайын оттууркэм, ууттэн оноьуллар урун астар : Куорчэх,суорат,саламаат,туттар
тэриллэрэ,эттэн астан ас арастара – ас суолтата
-ынах дьуьунэ :талах эриэн,эриэн саадьагай,харана кугас,кыьылсаадьагай- диэн билэр
Бэлэмнэнии болох:-Ынахтары саастарынан арааран: тунуй бургунас, буос ынах,ат огус, атыыр огус, ат огуска кэтиллэр
тэрилли, куруо-хаьаа,окко киирии сиэрэ- туома, оттооьун улэтэ,от тэрилэ –диэн билэр
-ынахтан урун илгэ, идэьэ ,эт , урун ас эгэлгэтин,муус устар торуур ыйа,онтон кулун тутар Дьоьогой ыйа-диэн то5о
арааралларын билэр.кулун тутар ый- асчыттар ыйдара, И.И. Тарбахов –урун астан, эт астан сахалыы астыыр астарын
билэр
Кэпсэтиьии (речевое)
О5олорго айар, кэпсиир дьо5уру сайыннарыы, уус-уран хомо5ой тылы эрчийии
О5о анааран корор дьо5урун сайыннаран да5ааьын, туохтуур тыллыры этиигэ киэнник туьаныытын ситиьии
Кыры болох : 2-3 тыллаах этии онорор
Орто болох : Да5ааьын аатары туьанан 3-4 тыллаах этии онорор
Бэлэмнэнии болох: Да5ааьын аатары туьанан 3-4-5 тыллаах этии онорор,хартыынанан,ойтон кэпсээн онорор
сатабыла .кэпсиир дьо5урун сайыннарыы
Бодоруьуу(социальнокомуникативное
развитие)
-Дьиэ кэргэннэ о5ону иитиигэ биир хайысханы тутуьууга комолоьуу
-Дьиэ кэргэннэ чол олох торуттэрин олохтооьун
-Торообут боьуолэкпит утуо угэстэрин,утуо улэьит дьоннорун, дьиэ кэргэттэрин холобурдарынан , кинилэринэн
киэн туттан , патриотическай ойго- санаага иитии, уорэтии уонна сайыннарыыю.
Кэрэ –эйгэ
(художественно-
О5о кыра сааьыттан айыл5аны , тулалаан турар айыл5аны кытары алтыьан ,саха норуотун оло5ун укулаатын
, оьуорун –бичигин кыра сааьыттан кэрэхсээн сэнээрэргэ иитии. Саха оьуора туох суолталаа5ын, ханнык ону
«
УЬУС СОРУКПУТ:
Дьиэ кэргэннэ огону иитиигэ биир
хайысханы тутуьууга комолоьуу
 Дьиэ кэргэннэ чол олох торуттэрин
олохтооьун

ПРОГРАММА ОЛОХХО КИИРЭРГЭ
ИРДЭБИЛ :

Хас биирдии иитээччи ого уйулгатын , ис
туругун учуоттаан, сыал-сорук туруоран
,тулалаан турар эйгэни, айылганы кытары
билиьиннэрии куннээги олоххо, оонньууннан
иитэр-уорэтэр парциальнай программа
оностон улэлиир
ПАРЦИАЛЬНАЙ ПРОГРАММАЛАР






1)Кыра болох оголоругар-Осипова А.В.
2)Орто Болох о5олоругар-Никитина Р.Н.
3) Бэлэмнэнии болох о5олоругар-Протопопова Т.А.
4)Кэрэ эйгэ уьуйааныгар-Никитина Р.Н.
5)Тороппуту кытта улэ-Назарова Д.М.
6) Эти- сиини сайыннарыы- Дьяконова С.П.
УУНЭР –САЙДАР ЭЙГЭ



-Хас биирдии болох иитээччитэ ого сааьын ,
уйул5атын учуоттаан, парциальнай
программатыгар тирэгирэн ,болох иьигэр, « Ынахсуоьу саха ыалын»-диэн ойдоон , ого сылдьар
эйгэтин оностор
-Иитии –уорэтии ис хоьоонун ого бары оттунэн
сайдарын , оскуолага барарын хааччыйар
-Тороппуту ,оскуоланы кытта биир ситиминэ
улэлиир
О5О ТЭРИЛТЭТИН ИС БАРААНА:

-О5о сада материальнай кыа5ынан корон ,ылыныллыбыт
сайыннарыылаах программа5а соп тубэьиннэрэн ис- тас бараана,маласала омук быьыытынан уратытыгар соп тубэьэр костуулээх буолар
-Программа ирдэбилдинэн талах ынахтар, ньирэйдэр ,куруо- хаьаа,сахалыы
хамсаныылаах, оруоллаах оонньуларын тэрилэ санитарно-гигиеническай
ирдэбиллэргэ соп тубэьэн хааччыллар.
УЛЭНИ ТЭРИЙИИ :
-О5о куннээ5и аьыыр аьылыгар уут, сливки,
кефир, эт, балык эттэн оноьуллубут
астарынан аьыыр
 -О5о куннээ5и оло5ун тэрийэргэ айыл5а, кундьыл сахалыы эргиирин учуоттуурга
 -Программа угус тематын куннээги олоххо
киллэрэн, иллэн кэми туьанан оонньууннан
киллэрэн уорэтэргэ

Ыйдар
Кыра болох
Орто болох
- МИН КИЬК
Бэлэмнэнии болох
Тороппуту кытта бииргэ
Оголорго аралдьыйыы
«Мин сатабылым»
Балаган ыйаУлуу
Суорунун
«Дьиэ суоьутэ»
«Дьиэ суоьутэынах»
«Дьиэ суоьутэ –ынах
суоьу»
-«Мин торуччум- мин дьиэ
кэргэним»
--Уут ас быыстапката
АлтынньыХотон айыы
«Кыстыкка
бэлэмнэнии»ынах суоьу
хотонно
киирэр
-«Кыстыкка
бэлэмнэнии»
-«Ынах, огус
,борооску»
-«Ынах суоьу кыстыкка
киириитэ»
-Дьиэ суоьу сааьа»
«Ынах суоьу тыа
ологун тордо»
-«Мин дьонум сурун
дьарыга»- проект
-«Мин хотонум»-проект
СэтинньиБайанай ыйа
«Ынах суоьу
кыьынны
оло5о»
- «Ынах суоьу
кыьынны олого»
-«Дьиэ суоьулэрэ
котордоро»
-«Ойуур кыыллара»
-«Саха о5уьун тэрилэ»
-«Саха ына5ын тас
корунун уратыта
-- «Ынах суоьу уонна
о5ус уратылара»
-«Идэьэ туьунан
ойдобулу биэрии»
«Торообут дойдум баай
байанай айыл5ата»
- Мин олорор дьиэм , онтон
суоьум дьиэтэ»
-«Идэьэ олоруу сиэрэтуома»
«Байанай»- проект
«Мин ньирэйим «проект
-»Айылга маанылаах
кыыллара»- уруьуй
выставката
АхсынньыБилгэ ыйа
«Дьиэ
суоьутунэн
билгэлэр»
-«Суоьу уонна дьэи
котордоро
билгэлииллэр»
-«Ынах –суоьу дьуьунэ»
-Детсад асчытын улэтин
билсии
«Булугас ой тиин мэйии»
-«Эбэм билгэтэ»- проект
-«Таайбаран таайсыах»
- «Остуоруйа алыптаах
киэьээтэ»
-«Таайбаран таайсыах»
-«Билгэлэри билиьиннэрии»
-«Остуоруйа ото –маьа»
--Урут уонна былыр суоьу
иитиитин уратыта»
Ыйдар
Кыра болох
Орто болох
- МИН КИЬК
Бэлэмнэнии болох
Тороппуту кытта бииргэ
Оголорго аралдьыйыы
Тохсунньу-Танха
хаан
«Ынах суоьу
дьуьунэ»
-«Ынах –суоьу дьуьунэ»
- «Талах ынах»
-«Уут астан оноьуллар
астар»
-«Эт астар»
-«Суоьу иьиттэн астаныллар
астар»- И.И. Тарбаховы
билиьиннэрии
«Утуо майгы котор кынат»,
«Улэьит киьиттэн улэ арахпат»
-«Нэьилиэгим утуо улэьит дьоно»фотомонтаж
- «Утуо уонна моку оруттэрэ»семинар
-
-Сахалыы остуол
оонньуулара
-»Танха танхалаан , билгэ
билгэлээн»
«Утуо уонна моку» –ток шоу
Олунньу-Одун
хаан ыйа
«Ынах суоьу
киьиэхэ туьата»
-«Ынах –суоьу киьиэхэ
туьата»
-«Тирии танастар,
оноьуктар»
- «Уут хантан
уоскууруй»
-«Ынах огото ньирэй»
-«Тунуй ына5ы арчылааьын»
-«Ынах о5ото ньирэй ( торбос,
борооску)
- «Ынах суоьу сааскы оло5о»
-- «Сэргэ»-Б/хаьаайыстыбага
экскурсия ,В.Герасимовы
кытта корсуу
«Боьуолэгим ырыа ,хоьоон
куттаах дьоно»
-Мелодист А.Г .Дунаев
тематическай нэдиэлэтэ
-Олохтоох суруйааччы
В.В.Ушниский В.В.- Сэки
айымньыларыгар курэх
«Ырыа биьиги дьиэ кэргэн
оло5ор»-ырыа куттаах дьиэ
кэргэн киэьээтэ
«Хоьоон лоскуйдара»оголорго аа5ыы курэ5э
Кулун тутар –
Дьоьогой ыйа
«Биэ ,Биэ огото
,кулунчук»
-«Биэ уонна кулунчук»
--»Сылгы дала»
-«Минньигэс астаах
повар»
-«Айыл5а уьуктуута»
«Саха сылгыта, тэрилэ»
«Сылгыьыт улэтэ»
«Сылгы дьуьунэ»
«Сылгыттан ылыллар
астыр»
«Киьини улэ киэргэтэр»
-«Мин дьонум идэлэрэ»
- «Мин утуо киьи сиэнэбин»
-- «Суоьу иитиитэ сурун
дьарыкпыт»
«Удьуор утума»-проект
«Мин собулуур дьарыгым»
«Туьалаах астар»
Муус устар Айыыьыт
«Ынах ,ынах
о5ото
-«Урун астан тугу
онороллор»
-Эт астан тугу
онороллор»
«Ынах уонна сылгы тириитин
туьага таьаарыы»
«Хаммагатта оттуур
ходуьалара»
«Оттуурга туттуллар
тэриллэр»
«Чол олох – олох тордо»
-«Доруобай о5о , доруобай дьиэ
кэргэннэ»
-Торут ас норуот инникитэ»
«Спорт тулуур, спорт
дьулуур»
«Доруобай о5о , доруобай
дьиэ кэргэннэ»
Ыам- ыйа Иэйиэхсит
«Урун астан тугу
онороллор»
-«Сааскы тубуктэр
-Суоьуннэн
дьарыктанар
б/хаьаайыстыбага
экскурсия
-«Ынах ыыбын»
«Сайынны биир кун дьылы
аьатар»
«Сайылыкка коьуу сиэрэтуома»
«Торообут дойдум айыл5ата»
-«Сааскы тубуктэр»- о5уруотчут
субэлэрэ
««Сайылыкка коьуу сиэрэтуома»-тороппуттэр
о5олорго тэрийиилэрэ
«Биьиги ыал оттуур
ходуьабыт»-проект
САЙЫННАРАР ПРОГРАММАБЫТ УЛЭЛИИР
2014-2015 сыл .Билиини ханатыы. Программа
оностуу
 2015-2016 сыл. Программанан улэ.
 2016-2017 сыл. Улэ
 2017-2018 сыл. Уорэх сылын бутуутэ

ПРОГРАММА ТИИЙИЭХТЭЭХ СЫАЛА :








-Ынах
суоьу саха ыалын торут дьарыга диэн билэ , коро ,утукэ,
оонньуу уорэнии
-О5о кыра сааьыттан ынах суоьу биэрэр урун илгэтин, минньигэс этин
таптаан аьыы уорэнэн, эт –сиин оттунэн сайдар
-Ынах суоьу киьиэхэ туьалаа5ын кыра сааьыттан билэ- коро уорэнии,
торут ас –доруобуйа тордо диэн билэр, аьылыгын аьыыр.
-Тороппуту кытта бииргэ алтыьан араас хабааннаах аралдьыйыылары.
проектары, оноьуктары, айымнньылары аа5ыы, кордоруу. Тороппуккэ
ынах суоьу иитиитэ кэнэ5иски ыччатпыт уунэригэр, сайдарыгар сурун
оруоллаах, диэн тумуккэ тириэрдии
-Норуот педагогикатын, сахалыы халандаарын сыллаа5ы эргиирин
торут оностуу.
-Торут оностон куннээ5и олоххо, уьуйааннарга тороппуту
кытыннарыы
-
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа