close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

код для вставкиСкачать
1
АҢЛАТМА ЯЗУЫ
Эш программасы структурасы.
Татар теленнән эш программасы өч өлештән тора: аңлатма язуыннан, төп бүлекләрне, белем һәм күнекмәләрне үз эченә алган
программаның эчтәлегеннән, укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләреннән.
Эш программасының эчтәлеге.
1992 нче елның 8 нче июлендә Татарстан Югары Советы “Татарстан Республикасы халыклары телләре турында” Татарстан
Республикасы Законын кабул итте. Бу Закон нигезендә татар теле рус теле белән тигез хокуклы дәүләт теле дип игълан ителде.
Татарстанның һәр кешесе ике дәүләт телендә дә аралаша алырга тиеш дип белдерде. Һәр кешенең үз ана телен белүе аның милли горурлыгы
санала башлады.
1994 нче елның 20 нче июлендә Югары Совет телләр турындагы Законны гамәлгә кую юлларын ачык билгеләгән махсус программа
кабул итте. Ул “Татарстан Республикасы халыкларыныңтелләрен саклау, өйрәнү һәм үстерү буенча Татарстан Республикасы дәүләт
программасы” дип атала. Бу программада татар теленең, татарлар һәм Татарстанда яшәүче башка халыклар арасында аралашу чарасы
булуын тәэмин итү максатында төрле чаралар билгеләнде.
Әлеге чаралар тулысынча үтәүне тәэмин итү эшен башкару өчен, шул ук елның август башында Татарстан Министрлар Кабинеты
карары белән Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты каршында “Татарстан Республикасы халыклары телләре турында”гы
Татарстан Республикасы Законын тормышка ашыру комитеты төзелде. Әйтергә кирәк, татар телен дәүләт теле буларак гамәлгә кую
ягыннан мондый Законның кабул ителүе, Дәүләт программасын һәм Дәүләт комитетын төзү Татарстанның бәйсез дәүләт буларак үсә барын
күрсәтүче бер иҗтимагый дәлил булды.
Телләр турындагы Законны тормышка ашыру максатында, татар телен мәктәптә укыту бер – берсеннән нык аерылып торган ике
юнәлеш алды: татар телен ана теле һәм чит тел буларак укыту. Бу ике юнәлешнең үзләренә генә хас максатлары һәм укыту алымнары бар
8 нче сыйныф өчен программада татар теленә 105 дәрес каралган, эш программасында да уку елы дәвамында 105 дәрес үткәрү
планлаштырыла. Һәр тема программада каралган сәгать санынча өйрәнелә. Туры сөйләмгә бирелгән 12сәгатьнең 2 сәгате тестлар эшләүгә
алынды.Бәйләнешле сөйләм үстерүгә 14 сәгать куелган.Сыйныфның үзенчәлеген истә тотып тестлар эшләү күздә тотыла. , сәнгатьле уку,
әдәби телдә сөйләм күнекмәләрен текстлар өстендә эшләп камилләштерү, язмаларны тел, төгәллек һәм сөйләм матурлыгы, грамоталылыгы
ягыннан бергәләп тикшерү һәм төзәтү эшләре теманы өйрәнү барышында башкарыла. Кайбер темалардан соң өй эшләре берничә вариантта
тәкъдим ителде. Укучылар шуларның үз көченә туры килгәнен сайлап алып эшлиләр. Иҗади характердагы өй эшләре дә программада урын
алды. Укучыларның язма эшләренә ике билге куела:
Изложениедә һәм иншада беренче билге эчтәлек ,ә икенче билге грамоталылык өчен, диктантта бернче билге грамоталылык ,ә икенче
билге грамматик эш өчен куела
Тематик план, программа материалын 105 сәгатькә бүлеп, атнага 3 сәгать хисабыннан төзелде.
2
Программаның төп эчтәлеге.
№
Төп темалар
Сәг.саны
1
2
Үткәннәрне искә төшерү
Туры һәм кыек сөйләм
3
9
3
Кушма җөмлә
1
4
Тезмә кушма җөмлә
5
5
Иярченле кушма җөмлә
32
6
7
Катлаулы төзелмәләр
Пунктуацияне
гомумиләштереп кабатлау
12
12
7
Үткәннәрне какбатлау
5
Белем һәм күнекмәләр
Туры сөйләмне үз сөйләмеңдә файдалана белү, чит кеше сүзләрен һәр ике юл (
диалог һәм монолог) белән бирә алу. Туры сөйләмгә бәйле тыныш билгеләрен
дөрес куя , куелганнарына аңлатма бирә белү
Кушма җөмләләрдән тиешенчә файдалана, аларның төрле төрләрен төзү, таләп
ителгән төренә мисал китерү.
Текстны өлешчә синтаксик яктан һәм тулы күләмдә гармматик яктан тикшерү.
Кушма җөмлә өлешләре арасына тиешле тыныш билгеләрен кую һәм аларны
дәлилләү
Төрле төзелештәге кушма җөмлә өлешләрен тиешле интонация белән уку( әйтү)
Бер тема эчендә сөйли һәм яза белү, сыйфатлама элементларын кулланып,
сочинение- хикәяләү һәм сочинение язу.Рецензия, беркетмә
Яза алу.
Мәктәп прграммасы күләмендә тулы грамматик анализ ясау. Ул сүз төзелеше һәм
ясалышын тикшерүне, фонетик, лексик, морфологик, синтаксик , пунктуацион һәм
стилистик анализны күздә тота.
VIII класста татар теленнән үзләштерелергә һәм камилләштерелергә тиешле гомумкүнекмәләр
1.
2.
3.
4.
Уку эшчәнлеген оештыра белү юнәлешендә
Укытучы тәкъдимнәре нигезендә өстәмә уку һәм үзлегеңнән белем алу эшчэн леген планлаштыра алу.
Аларны башкару чараларын билгеләү һәм анализлау.
Эшчәнлеккә үзконтроль һәм үзбәя куя белү.
Предмет буенча оештырылган олимпиадаларда актив катнашу.
Китап, өстәмә мәгълүмат белән эш итә белү
3
1. Дәреслек һәм төрле чыганаклар белән мөстәкыйль эш итә белү
2. Төрле текстлардан төп фикерне аерып ала белү, текстның логик схемасын билгеләү, гади һәм катлаулы план белән эш итү. Текстан
мәгълүмат алу техникасын камилләштерү.
3. Катлаулы булмаган темаларны мөстәкыйль өйрәнү. Эзләнү таләп итә торган мәсьәләләрне чишү юлларын үзләштерү. Логик схемаларны,
графикларны мөстәкыйль төзү.
4. Эчтәлекне аңлап, тиешле тизлектә, дөрес уку:
-уку елы башында — 80-125 сүз;
-уку елы ахырында — 85-130 сүз.
5. Тәнкыйтькә караган әдәбият белән эш итә белү. Сүзлекләр, белешмә әдәбият һәм иҗтимагый сәяси әдәбияттан файдалана белергә өйрәнү.
Укылган китапларның каталогын төзи белү.
Фикерләү белән бәйле күнекмәләр
1. Мөстәкыйль эшчәнлеккә уку мәсьәләсен куя белү. Максат, бурычларны билгеләп, эзләнү характерындагы кечкенә күләмле фәнни
хезмәтләр язу.
2. Танып белү активлыгын үстерү.
3. Төшенчә, термин, кагыйдә, закончалыкларны аңлап кабул итү күнекмәсен камилләштерү.
4. Логик алымнардан чагыштыру, анализ, гомумиләштерү, нәтиҗә ясау күнекмәләрен камилләштерү.
5. Грамматик анализ төрләрен үзләштерү һәм камилләштерү:
• кушма җөмләләргә, катлаулы төзелмәләргә синтаксик анализ ясау;
• мәктәп программасы күләмендә тулы грамматик анализ ясый белү (сузтөзелеше, ясалышы, ягыннан, фонетик, лексик, морфологик,
синтаксик, пунктацион һәм стилистик анализлар).
6. Тикшеренү ысуллары: модельләштерү; охшатып эшләү.
Телдән һәм язма сөйләм үстерү һәм аралаша белү юнәлеше
Телдән сөйләм:
• сорауны характерына һәм максатына карап җавап бирә белү. Мәгълүмат алу, системалаштыру максатында әңгәмә үткәрә белү;
• план, тезис, таблица, график тибында гомумиләштереп җыйнак җавап әзерли һәм җавап типларын аера, нигезле рәвештә сайлый белү.
2. Язма сөйләм:
• цитаталарны күчереп алу, тезис, конспект, бәяләмә, иптәшеңнең җавабына рецензия, язганда тиешле кыскартулардан тиешле файдалана
белү;
• сүзлек диктанты — 30-35 сүз;
• контроль диктант — 130-140 сүз;
• катлаулы план буенча изложение язу:
-уку елы башында — 350-400 сүзле текст (язманың күләме — 180-200 сүз);
-уку елы ахырында — 400-450 сүзле текст (язманың күләме — 200-220 сүз);
4
-фикер йөртү элементлары кертеп, гади яки катлаулы план төзеп сочинение язуны камилләштерү;
-эш кәгазьләре язу (беркетмә).
Язма эшләрне бәяләү нормалары
Изложение бәяләү нормалары
№
Текстның бирелеше
Грамоталылыгы
1
Текст,планга нигезләнеп (яки плансыз), эзлекле бирелгән; стиль бердәмлеге 1 орфографик яки пунктуацион (яки
сакланган; фактик һәм техник хаталар юк
грамматик) хата бар
2
Тексттагы хикәяләү агышы бирелгән эзлеклелек белән тулысынча туры килми; 2 орфографик,1 пунктуацион (яки1
стиль бердәмлегендә хилафлык сизелә; Язмада 1 фактик, 1 техник хата грамматик) хата бар
җибәрелгән.
3
Тексттагы хикәяләү агышы бирелгән эзлеклелек белән тулысынча туры килми; 3
орфографик,2
пунктуацион
1
стиль бердәмлеге сакланмаган. Сүзләр бәйләнешендәге төгәлсезлекләр грамматик хата бар
җөмләнең мәгънәсен бозуга китергән. Язмада 1 фактик, 2 техник хата
җибәрелгән.
4
Тексттагы эзлеклелек язмада сакланмаган; стил бердәмлеге юк; сүзләр һәм Орфографик хаталарның саны 3тән,
җөмләләр бәйләнешендә хаталар бар; фактик һәм техник хаталар күп.
пунктуацион хаталарның саны 2дән,
грамматик хаталарның саны 3 тән артык
5
Текстның эзлеклелеге язмада сакланмаган, сүзләр һәм җөмләләр бәйләнешендә Төгәлсезлекләр “2”ле кую нормасыннан
җибәрелгән хаталар текстның эчтәлеген аңлауны кыенлаштыра, техник артып китә.
хаталар бик күп.
Сочинение бәяләү нормалары
№
1
2
3
4
Эшнең эчтәлеге һәм теле
Эчтәлек темага туры килә; язмада фактик ялгышлар юк;план (яки плансыз)
эзлекле язылган;теле бай, образлы, стиль бердәмлеге сакланган
Язманың эчтәлеге темага туры килә, ул дөрес ачылган; 1 фактик хата
җибәрелгән, хикәяләү эзлеклелелегендә артык әһәмияте булмаган бозу
сизелә;тулаем алганда, теле бай, образлы; стиль бердәмлеге сакланган
Грамоталылыгы
1 орфографик яки пунктуацион (яки
грамматик) хата бар
2 орфографик,1 пунктуацион (яки1
грамматик) хата бар
Билге
“5”ле
куела
“4”ле
куела
“3”ле
куела
“2”ле
куела
“1”ле
билгесе
куела
Билге
“5”ле
куела
“4”ле
куела
3
орфографик,2
пунктуацион
1 “3”ле
Эчтәлекне бирүдә мөһим читләшүләр бар: ул нигездә дөрес, ләкин фактик грамматик хата бар
куела
төгәлсезлекләр очрый, хикәяләү эзлекле түгел; телнең ярлылыгы сизелеп тора;
синонимик сүзләрне аз куллана, бертөрлерәк синтаксик төзелмәләр файдалана,
образлы түгел, сүз куллануда ялгышлар җибәрә; стиль бердәмлеге сакланып
җитмәгән.
Тема ачылмаган; фактик төгәлсезлекләр күп, планга туры килми, эзлеклелек Орфографик хаталарның саны 3тән, “2”ле
5
№
Дәрес темасы
Дәрес
саны
Белем һәм
күнекмәләр
Дәрес
тибы
Җиһазлау,
материаллар
бозылган; теле ярлы; сүз куллану ялгышлары еш очрый; стиль бердәмлеге юк.
5
Төгәлсезлекләр билгесе “2”ле кую нормасыннан артып китә.
Контроль
кисем
Өй эше
План
б.
вакыт
Фак
тик
вакы
т
искәр
мә
пунктуацион хаталарның саны 2дән, куела
грамматик хаталарның саны 3 тән
артык
Төгәлсезлекләр
“2”ле
кую “1”ле
нормасыннан артып китә.
билгесе
куела
Контроль диктантлар түбәндәгечә бәяләнә:
№
Таләпләр
1. Орфографик һәм пунктуацион хаталар булмаган эшкә
Искәрмә. Орфографик (яки пунктуацион) хаталы пөхтә башкарылган эшкә яки бер үк хата бер үк сүзләрдә
кабатланса һәм пунктуацион бер хаталы эшкә
2. 1 орфографик, 1 пунктуацион хатасы булган эшкә
Искәрмә. 1 орфографик, 2 пунктуацион хаталы эшкә яки орфографик хаталары булмыйча, 3 пунктуацион хатасы
булган эшкә, яки бер төрдәге 2 орфографик һәм 1 пунктуацион хаталы эшкә
3. 2 орфографик, 1—3 пунктуацион хаталы, 2 төзәтүне эшкә
Искәрмә. 4 пунктуацион, 1 орфографик хаталы эшкә яки бер төрдәге 5 орфографик, 4 пунктуацион хаталы эшкә
4. 5 орфографик, 5 пунктуацион хаталы, 4 төзәтүле эшкә
5. 6—7 орфографик, 4—5 пунктуацион хаталы, берничә төзәтүле эшкә
Билге
«5» ле билгесе
куела.
«5» ле билгесе
куела ала.
«4» ле билгесе
куела.
«4» ле билгесе
куела.
«3» ле билгесе
куела.
«3»ле
билгесе
куела.
«2» ле билгесе
куела.
«1» ле билгесе
куела.
6
1
Тел һәм тел гыйлеме.
1
Тел һәм тел гыйлеме бүлекләрен
искә төшерү
Белемнәрне
камилләште
рү
Белемнәрне
камилләште
рү
2
7 нче сыйныфта
үткәннәрне искә
төшерү.
1
Укучыларның 7 нче сыйныфта
алган белемнәрен тикшерү
3
1.Сүз төркемнәрен
кабатлау
2.Җөмлә кисәкләрен
искә төшерү. Тест
2
Әйтү максаты буенча җөмлә
төрләре, сүз тркемнәре, җөмлә
кисәк-ләрен искә төшерү.
Белемнәрне
камилләште
рү
1.Туры һәм кыек
сөйләм турында
гомуми төшенчә.
2. Туры һәм кыек
сөйләм.күнегүләр
эшләү
2
Яңа белем
үзләштерү
7
8
Туры сөйләм янында
тыныш билгеләре.
2
Сөйләмнең ике төрле: телдән һәм
язма рәвештә булуы. Сөйләмне
башкаручының сөйләүче яки автор
дип аталуы. Үзгәртелмичә
кулланылган чит сөйләмнең туры
сөйләм дип, ә үзгәртелеп
кулланылган чит сөйләмнең кыек
сөйләм дип аталуы. Язма
әсәрләрдән алынган туры
сөйләмнең цитата дип аталуы.
Туры сөйләмнең куштырнаклар
эченә алынуы. Туры сөйләм
янында тыныш билгеләре куюның
өч төргә бүленүе. Кешеләр белән
аралашуда диалогның әһәмияте,
әңгәмәдә катнаша белү әдәбе.
9
Туры сөйләм янында
тыныш билгеләре.
күнегүләр эшләү
1
Туры сөйләмдә тыныш билгеләрен
кую очракларын ныгыту
күнекмәләре булдыру
Белемнәрне
камилләштерү
10
Диалог.
1
катнаш
11
Туры сөйләмне кыек
сөйләмгә әйләндерү.
1
Ике яки берничә кешенең үзара
сөйләшүе диалог дип аталу. Аерым
кешеләрнең диалог эчендәге
сүзләренең реплика дип йөртелүе
Хикәя җөмлә белән бирелгән
туры сөйләмне кыек сөйләмгә
әйләндергәндә, иянең иялек
килешендәге, хәбәрнең төшем
4
5
6
Яңа белем
үзләштерү
Яңа белем
үзләштерү
Дәреслек.
Таблицалар.с
тендлар
Дәреслек.дид
актик
материаллар,
схема
Терәк
схемалар
Таблица,
Мәгариф
журналы
1999ел
№7,77-78
битләр
Тыныш
билгеләре
куелу
таблицасы,
схемалар.тата
р теле
пунктуациясе
-кулланма
Таблица.
дәреслек
Спектакльдән
өзек, өстәмә
әдәбият,
сүзлек
Дидактик
материаллар,
дәреслек
Тикшерү
диктанты
6 нчы
күнегү
4биттәге
сораулага җавап
әзерләргә
К-6 бирем
үтәргә,кагыйдән
е искә төшерергә
2.09
Кагыйдәне искә
төшерергә.өзект
әге сүз
төркемнәрен
билгеләргә
П.2.11 нче
кагыйдәне
өйрәнергә,К-9
7.09
9.09
дәреслектәге
сораул.
җаваплар
әзерләргәК16,кагыйдәне
өйрәнергә 16 бит
П.3. кагыйдәне
өйрәнергә, схема
буенча
җөмләләр
төзергә
кагыйдәне
кабатлага,к19,схема буенча
3 җөмлә төзергә
4.09
11.09
14.09
16.09
18.09
21.09
23.09
23нче күнегү,
п.4,сораулага
җавап 23 бит
24.09
7
12
Туры сөйләмне кыек
сөйләмгә әйләндерү
күнегүләре.
1
13
Туры
сөйләмле
җөмләләргә анализ
1
14
Аңлатмалы диктант
”Табигый уяну”(сөйләм
төрләре буенча)
15
килешендәге тәмамлыкка әйләнүе.
Боерык җөмлә белән бирелгән
туры сөйләмне кыек сөйләмгә
әйләндергәндә, иянең юнәлеш
килешендәге тәмамлыкка әйләнүе,
хәбәрнең инфинитив формасын
алып, кушты, боерды, үтенде
кебек сүзләр өстәлүе. Сорау җөмлә
белән бирелгән туры сөйләмне
кыек сөйләмгә әйләндергәндә,
иянең яки эндәш сүзнең иялек
килешендәге, хәбәрнең төшем
килешендәге тәмамлыкка әйләнүе.
Туры сөйләмне үз сөйләмеңдә
файдалана белү Туры сөйләмне
кыек сөйләмгә әйләндерү. Әдәби
әсәрләрдән алынган өзекне
анализларга, туры сөйләмнәрне
кыек сөйләмгә әйләндерергә
Кабатлау,
ныгыту
Дәреслек,
дидактик
материаллар,
әсәрләрдән
өзекләр
24-25 бит
кагыйдәне
өйрәнергә,к-27
тыныш
билгеләрен
куярга
25.09
Туры сөйләмле җөмләләргә анализ
ясау
Яңа белем
үзләштерү
Мөстәкыйль
эшләр
җыентыгы 5-7
биремне үтәргә
30.09
1
Укучыларның грамматик һәм
орфографик белемнәрен тикшерү
контроль
Хәзерге татар
әдәби теле “
китабы
Зәкиевкулланма
“Диктантлар
җыентыгы
27бит биремне
үтәргә
1.10
Хаталар өстендә эш.
Кушма җөмлә
турында гомуми
төшенчә
1
Тиңдәш хәбәрле, аерымланган
иярчен кисәкле гади җөмләләр
белән кушма җөмлә арасындагы
аермалыкларны билгеләргә
Яңа белем
үзләштерү
Таблица,
дәреслек
2.10
16
БСҮ.”Көзге табигать
бизәкләре”ирекле инша
1
Укучыларның телдән һәм язма
сөйләм үсешенә ирешү
Сөйләм
үстерү
Инша, инша
үрнәкләре
нче күнегү,
кушма
җөмләләрне
язып
алырга,кагыйдән
е өйрәнергә
Иншаны
төгәлләргә33
17
Тезмә кушма
җөмләләр турында
төшенчә
1
Тезмә кушма җөмлә төшенчәсен
аңлау;төрләргә аеру; төрләр
арасындагы аерманы күрсәтү.
Яңа белем
үзләштерү
Плакат,
дәреслек
Кагыйдәне
өйрәнергә 32нче
битт,к-34 иремне
үтәргә
8.10
Хаталар
өстендә эш
7.10
8
18.
Теркәгечле тезмә
кушма җөмлә
1
Җыючы(һәм, да,дә, та, тә, ни-ни,
янә-ян),каршы куючы(ләкин.
тик,ә, бары, бәлки) бүлүче (я-я,
яисә, әллә-әллә, әлеәле)теркәгечләрнең гади
җөмләләрне бәйләп торучы чара
икәнен аңлату.
Теркәгечле тезмә кушма җөмлә
эчендәге гади җөмләләрнең берберсеннән өтер белән аерылуы.
Кайсы очракларда тыныш
билгесе куела,кайсы очракта
куел-мавын аңлату
Язу күнекмәләрен формалаштыру
Яңа белем
үзләштерү
Дәреслек,
таблица
36 нчы бит
сорауҗавап,кагыйдәне
белергә,к-45
биремне үтәргә
19
Теркәгечле тезмә
кушма җөмләләрдә
тыныш билгеләре
1
Яңа белем
үзләштерү
2татар теле”
Сафиуллинакулланма,
дәреслек,
таблица
Бәйләнешле
сөйләм
үстерү
Яңа белем
үзләштерү
Изложениелә
р җыентыгы
Изложение
К-45(2) бирем
буенча
җөмләләр
төзергә
кагыйдәне
өйрәнергә
Эшне төгәлләргә
20
БСҮ.Изложение”Көз”
1
21
Хаталар өстендә
эш.Теркәгечсез тезмә
кушма җөмлә
1
Санау һәм каршы кую интонациясе ярдәмендә җөмләләрнең
теркәлүе, алар арасында ты-ныш
билгеләренең куелышы .
таблица
50 нче
күнегү,
җөм-ләләр
төзеп язарга
22
Теркәгечсез тезмә
кушма җөмләләрдә
тыныш билгеләре
1
Теркәгечсез тезмә кушма
җөмләләрд.гади җөмләләрне аеру
өчен, өч төрлебилге куллану: өтер,
нокталы өтер, сызык: Кискен
каршы куюны һәм вакыйгаларның
кисәк алмашуын белдергән
җөмләәр арасына сызык куелу.
Гади җөмләләрнең үз эчләрендә
өтерләре булса, яки алар бик
җәенке булып. Бер-берсенә тыгыз
бәйләнмәгән булсалар, андый
җөмләләрнең үзара нокталы өтер
белән аерылуы
Укучыларның белемнәрен искә
төшерү, кабатлау.
Яңа белем
үзләштерү
Өстәмә
материаллар,
тестлар,
дәреслек,
таблица
23
Тезмә кушма
җөмләләрне кабатлау
1
24
Грамматик биремле
контроль
диктант”Төнбоек
чәчәкләре”
1
Белемнәрне гомумиләштерү,
тикшерү
Белем
күнекмәләр
не
контрольгә
14.10
15.10
16.10
21.10
41 бит
кагыйдә,43 бит
сорау җавап
Белемнәрне
гомумиләш
терү
Диктантлар
җыентыгы8
40,41 нче биттәге сорау.җавап
,кагыйдәне
өйрәнергә
9.10
Контроль
диктант
Кагыйдәләрне
кабатларга,
диктантка
әзерләнергә
Кагыйдәне
кабатларга
22.10
23.10
9
алу
25
Хаталар өстендә эш
БСҮ Сочинение-хикәя
язу
1
Укучыларның бәйләнешле сөйләм
теле үсешен тикшерү .
Сөйләм
үстерү
26
Иярченле кушма
җөмлә турында
төшенчә.
1
Яңа белем
үзләштерү
27
Синтетик иярчен
җөмләләр.
1
28
Синтетик иярчен
җөмләләр янында
тыныш билгеләре
1
Иярчен кушма җөмлә турында
укучыларга белешмә бирү;
мәггънә төзелеше буенча төрләргә
бүленеше. Ияртеп килгәне баш
җөмлә, ияреп килгәне иярчен
җөмлә дип аталуы. Иярчен
җөмләләрнең мәгънә ягыннана
алты төргә бүленеше,ә төзелеше
ягыннан аналитик һәм синтетик
төрләргә бүленүе.Ирченле кушма
җөмләләргә синтаксик анализ ясау
тәртибе белән таныштыру.
Синтетик ияр. җөмләне баш җөмләгә бәйләүче чаралар турында,
җөмләдәге урыны, аерымланган
иярчен кисәктән нәрсә белән
аерылуын аңлату:Баш җөмләгә
үзенең хәбәре составындагы
чаралар ярдәмендә ияргән,
шунлыктан аңа керешеп киткән
җөмләнең синтетик иярчен җөмлә
дип аталуы, синтетик иярчен
җөмләнең төрки теленә генә хас
булуы, рус телендә аларның
булмавы.
Синтетик иярчен җймләдә баш
җөмлә белән иярчен җөмлә
арасында бары бер генә тыныш
билгесе –өтер генә куелуы. Үзе
бәйләнгән сүздән ерак торган
синтетик иярчен җөмләнең баш
җөмләдән өтер белән аерылуы..
Үзе ияргән сүз белән янәшә торган
синтетик иярчен җөмләнең баш
-9
бәйләнешле
сөйләм
үстерү
җыентыгы
Дәреслек,
таблица,схем
а үрнәкләре
ижади
биремле эш
5-6 биттәге эшне
төгәлләргә га
28.10
Хаталар
өстендә эш
56 нчы күнегү,48
нче биттәге
сораул. җавап.
бирергә
29.10
Яңа белем
үзләштерү
“Хәзерге
татар әдәби
теле “ китабы
Зәкиевкулланма,дәр
еслек
49-50 бит
кагыйдәне
өйрәнергә,
күнегү 58 нче
биремне үтәргә
30.10
катнаш
Таблица,
дәреслек
52 бит
кагыйдәне
өйрәнергә, к-64
схема төзергә,
сорау җавап 54
бит
11.11
10
җөмләдән берни белән дә
аерылмавы.
Язу күнекмәләрен формалаштыру.
Б СҮ
Изложение.”Кечкенә
Апуш”
Хаталар өстендә эш.
Аналитик иярчен
җөмләләр
1
31
Аналитик иярчен
җөмләләр янында
тыныш билгеләре
1
32
Иярчен кушма
җөмләләр
синонимлыгы.
Аналитик һәм
синтетик иярченле
кушма җөмләләрне
кабатлау.
Диктант(иярчен
җөмләләрнең төзелеше
ягыннан төрләрен
өйрәнү буенча)
БСҮ . Хаталар өстендә
эш
1
Иярчен кушма җөмләләр
синонимлыгын аера белү
1
Кабатлау,күнекмәләр булдыру
1
Грамоталылык дәрәҗәсен
тикшерү,бәяләү.
контроль
1
БСҮ
36
Иярчен җөмлә һәм
аның төрләре.
1
Авыр язылышлы сүзләрнең
кагыйдәләрен искә төшерү,ныгыту
күнегүләре
Иярчен җөмләләрнең мәгънә ягыннан төрләргә бүленешен аңлату, баш һәм иярчен җөмләләрне аеру
Яна белем
күнекмәләр
е бирү
37
Иярчен ия җөмлә
1
Иярчен җөмләнең ия җөмлә, хәбәр
җөмлә, хәл җөмлә, аергыч җөмлә,
тәмамлык җөмләләргә бүленүе.
Иярчен хәл җөмләнең иярчен
Яна белем
күнекмәләр
е бирү
29
30
33
34
35
1
Баш җөмләгә үзенең хәбәре
составында тормый торган
чаралар ярдәмендә ияргән
Аналитик ияр. җөмлә турында
гомуми төшенчә бирү,баш җөмләгә бәйл. чаралар, мөнәсәбәт
белдерүче сүзләр
Кайсы очркта нинди тыныш
билгесе куелуын аңлатырга.
Бәйләнешле
сөйләм
үстерү
Яңа белем
күнекмәләр
е
Изложение
ләр
җыентыгы
Дәреслек.
таблица
Аналитик
иярчен
җөмләләр
турында
модель төзү
Аналитик
иярчен
җөмләләр
янында
тыныш
билгеләре
Изложение
Яна белем
күнекмәләр
е бирү
кабатлау
Эшне төгәлләргә
12.11
Таблицаны
өйрәнергә, к-67
биремне үтәргә
13.11
63 биткагыйдәне
кабатларга,к77,78биремне
үтәргә
18.11
19
Кагыйдәләрне
кабатларга 49-59
бит
диктант
диктант
20
25
Язып бетерергә
26
Схеманы
өйрәнү,
күнегүләр
эшләү,
нәтиҗә ясау
Сорауларга
җаваплар 70 бит,
карточка №5,39
бит
27
Анализ
тәртибен искә
төшерү
Дәреслектәге
таблицаны
өйрәнергә, 6
җөмлә язарга,
2/12
11
38
Иярчен хәбәр җөмлә
1
39
БСҮ Контроль
изложение “Вәли абый”
1
40
Хаталар өстендә эш.
1.Иярчен тәмамлык һәм
иярчен аергыч
җөмләләр.
2 Иярчен тәмамлык һәм
иярчен аергыч
җөмләләр..күнегүләр
эшләү
2
41
урын, иярчен вакыт, иярчен рәвеш,
иярчен күләм, иярчен сәбәп,
иярчен максат, иярчен шарт һәм
иярчен кире җөмләләргә бүленүе.
Баш җөмләдәге мөнәсәбәтле сүз
кайсы кисәк булып килсә, аның
ярдәмендә бәйләнгән иярчен
җөмләнең дә шул ук кисәккә туры
килә торган иярчен җөмлә булуы.
Иярчен хәбәр җөмләнең баш
җөмләнең хәбәре урынында килүе
һәм нинди? нәрсә? нәрсәдән?
кемгә? күпме? кебек сорауларга
җавап булуы. Иярчен хәбәр
җөмләнең баш җөмләдә
мөнәсәбәтле сүз белән бирелгән
хәбәрне ачыклавы. Иярчен хәбәр
җөмләнең һәрвакыт аналитик
булуы һәм баш җөмләгә
мөнәсәбәтле сүзләр, ки теркәгече
һәм көттерү паузасы ярдәмендә
бәйләнүе.
План нигезендә эчтәлекне төгәл
итеп бирү.
Иярчен тәмамлык җөмләнең баш
җөмләнең тәмамлыгы урынында
килүе һәм кемне? нәрсәне?
нәрсәгә? кемгә? кемнән? нәрсәдән?
кемдә?
нәрсәдә?
сорауларына
җавап бирүе. Иярчен тәмамлык
җөмләнең я турыдан-туры баш
җөмләнең тәмамлыгы урынында
килүе, я баш җөмләдә мөнәсәбәтле
сүз белән бирелгән тәмамлыкны
ачыклавы.
Иярчен
тәмамлык
җөмләнең
аналитик төре дә, синтетик төре
булу.
Аналитик
тәмамлык
җөмләнең
баш
җөмләгә
мөнәсәбәтле сүзләр, ки теркәгече
һәм көттерү паузасы ярдәмендә
схема сызарга
Яна белем
күнекмәләр
е бирү
Яна белем
күнекмәләр
е бирү
Таблица,
терәк схема.
Кагыйдәне
өйрәнергә
72бит,к-88
биремне үтәргә
3.12
БСҮ
Эшне төгәлләргә
4.12
Таблица,
терәк схема
Мөстәкыйль
эшләр
җыентыгы
76 бит
кагыйдәне
өйрәнергә,к93,к-94 схема
сызарга
9.12
10.12
12
42
43
44
Иярчен вакыт һәм
иярчен урын җөмләләр.
Грамматик биремле
контроль диктант
Яшьлеккә кайту”
2
1
бәйләнүе. Синтетик тәмамлык
җөмләнең баш җөмләгә төшем һәм
юнәлеш килеше кушымчасы һәм
дип сүзе ярдәмендә бәйләнүе.
Иярчен аергыч җөмләнең баш
җөмләнең аергычы урынында
килүе һәм нинди? кайсы? кемнең?
кебек сорауларга җавап булуы.
Иярчен аергыч җөмләнең я
турыдан-туры
баш
җөмләнең
аергычы урынында килүе, я баш
җөмләдә мөнәсәбәтле сүз белән
бирелгән аергычны ачыклавы.
Иярчен вакыт җөмләнең баш
җөмләдәге эш яки хәлнең вакытын
белдерүе һәм кайчан? кайчаннан
бирле?
кайчанга
чаклы?
сорауларына җавап бирүе. Иярчен
вакыт җөмләнең баш җөмләдәге
эш яки хәлнең вакытын я турыдантуры, я баш җөмләдә мөнәсәбәтле
сүз белән бирелгән вакыт хәлен
ачыклау аркылы белдерүе.
Иярчен вакыт җөмләнең аналитик
төре дә, синтетик төре булу.
Иярчен урын җөмләнең баш
җөмләдәге эш яки хәлнең урынын
я турыдан-туры, я баш җөмләдә
мөнәсәбәтле сүз белән бирелгән
урын хәлен ачыклау аркылы
белдерүе. Иярчен урын җөмләнең
күбрәк аналитик төре, сирәгрәк
синтетик төре булу. Аналитик
урын җөмләнең баш җөмләгә
мөнәсәбәтле сүзләр ярдәмендә
бәйләнүе.
Синтетик
урын
җөмләнең баш җөмләгә җирдә,
якта, урында дигән бәйлек сүзләр
ярдәмендә иярүе.
Белемнәрне гомумиләштерү
Грамоталылык дәрәҗәсен
тикшерү. Иярченле кушма
җөмләнең үтелгән төрләре буенча
Катнаш
модель
буенча эшләү
Кагыйдәне
өйрәнергә 83 бит
К-107 схема
сызарга
11..12
16/12
Диктантка
әзерләнергә 87
бит, сорауларга
җаваплар,к-112
биремне үтәргә
контроль
Диктантлар
җыентыгы
контроль
диктант 77
бит
Модельләрне
искә төшерергә
17.12
13
45
46
1.Хаталар өстендә эш
Иярчен рәвеш һәм
иярчен күләм
җөмләләр.
2. Иярчен рәвеш һәм
иярчен күләм
җөмләләр.күнегүләр
эшләү
2
47
БСҮ.Ирекле темага
сочинение.(Мәсәлән,
“Мин кем булырга
телим”, “Минем
хыялым”.
Иярчен сәбәп һәм
иярчен максат
җөмләләр.
1
48
1
үзләштерелү дәрәҗәсен тикшерү
максатында.
Диктантта җибәргән хаталарны
клаccификацияләү
Иярчен рәвеш җөмләнең, баш
җөмләдәге эш яки хәлнен рәвешен
белдерүе һәм ничек? ни рәвешле?
кебек сорауларга җавап булуы.
Иярчен рәвеш җөмләнең баш
җөмләдәге эш яки хәлнең рәвешен
я турыдан-туры, я баш җөмләдә
мөнәсәбәтле сүз белән бирелгән
рәвеш хәлен ачыклау аркылы
белдерүе. Иярчен рәвеш җөмләнең
аналитик төре дә, синтетик төре дә
булу. Иярчен күләм җөмләнең баш
җөмләдәге эш яки хәлнең күләмен
белдерүе һәм күпме? никадәр? ни
дәрәҗәдә? кебек сорауларга җавап
булуы..
Иярчен рәвеш җөмләнең аналитик
төре дә, синтетик төре дә булуы.
План буенча үз фикерләрен яза
алуларына ирешү
Иярчен сәбәп җөмләнең баш
җөмләдәге эш яки хәлнең сәбәбен
белдерүе һәм ник? нилектән? ни
сәбәпле? нәрсә аркасында? кебек
сорауларга җавап булуы.
Иярчен сәбәп җөмләнең баш
җөмләдәге эш яки хәлнең сәбәбен
я турыдан-туры, я баш җөмләдә
мөнәсәбәтле сүз белән бирелгән
сәбәп хәлен ачыклау аркылы
белдерүе.
Иярчен сәбәп җөмләнең аналитик
төрләре дә, синтетик төрләре дә
булу. Иярчен максат җөмләнең
аналитик төрләре дә, синтетик
төрләре дә булу.
Яна белем
күнекмәләр
е бирү
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
К-115 Җөмләләр
язарга,
тикшерергә
К-121 биремне
үтәргә,
сорауларга
җавап 93 бит
Иҗади эш:
сандугач, болын
урман сүзләрен
кертеп шигырь
язарга
18
23
БСҮ
Инша
үрнәкләре
Иншаны
төгәлләргә
24
Яна белем
күнекмәләр
е бирү
Схемалар
буенча эшләү
тест
К-126 нче
күнегү,
җөмләләрне
парлап язарга
әзерләргә 97 бит
13.01
14
49
Иярчен сәбәп һәм
иярчен максат
җөмләләр.күнегүләр
эшләү
1
Грамматик биремле эшләр, күнегүләр эшләү
50
Иярчен шарт һәм
иярчен кире җөмләләр.
1
51
Иярчен шарт һәм
иярчен кире җөмләләр.
1
Иярчен шарт җөмләнең баш
җөмләдәге эш яки хәлнен үтәлүүтәлмәвенә шарт булган эш яки
хәлне белдерүе һәм нишләсә? ни
булса? нинди шартларда? кебек
сорауларга җавап булуы. Иярчен
шарт җөмләнең баш җөмләдәге эш
яки хәлнең шартын я турыдантуры,
я
баш
җөмләдәге
мөнәсәбәтле сүз белән бирелгән
шарт хәлен ачыклау аркылы
белдерүе.
Иярчен шарт җөмләнең аналитик
төрләре дә, синтетик төрләре дә
булуы.
Иярчен кире җөмләнең көтелгән
эш яки хәлнең баш җөмләдә киресе
булачагын белдерүе һәм нәрсә
булса да? нәрсәгә карамастан?
сорауларына
җавап
булуы.
Көтелгән эшнең баш җөмләдә
киресе эшләнүен я турыдан-туры,
я баш җөмләдәге мөнәсәбәтле сүз
белән бирелгән
кире
хәлне
ачыклау аркылы белдерүе. Иярчен
кире җөмләнең аналитик төрләре
дә, синтетик төрләре дә булуы.
Өстәмә материаллардан иярчен
шарт. һәм иярчен кире җөмләләрне табарга,бәйләүче чарала-рын
билгели белергә .
52
Б СҮ Сочинение
2
Катлаулы план нигезендә
Күнегүләр
эшләү
Белем һәм
күнекмәләр
не ныгыту
Практик эш
модель төзү,
күнегүләр
эшләү
Күнегүләр
эшләү,
модель
буенча фикер
алышу
тест
Сочинение
изложение
Үтелгәннәрне
кабатларга, к130 схема
сызарга ,
идивидуаль эш
җ-85 бит
синтаксик
анализ
133 нче
күнегү,җөмләләр
нең төрен
үзгәртеп язарга
101 бит
14
К-138биремне
үтәргә
Иҗади эш :
Кышкы
каникул”
темасына диалог
язарга
Язып бетерергә
20
15
21
15
53
элементлары белән
изложение язу”Каз
канатлары”
эчтәлекне төгәл итеп бирү.Язу
күнекмәләрен формалаштыру
элементлары
белән
изложение
язу
Иярчен
җөмләләрнең
модельләрен
төзү,
күнегүләр
54
Хаталар өстендә
эш.Иярченле кушма
җөмләләрне
гомумиләштереп
кабатлау.
1
Бүлек буенча өйрәнелгәннәрне
ныгыту. Кушма җөмләләрне
схемаларда күрсәтү күнекмәләре
булдыру.
55
Иярчен ия җөмләне
кабатлау
1
Кушма җөмләләрне схемаларда
күрсәтү күнекмәләре булдыру.
Белемнәрне практик ныгыту.
Синтаксик анализ ясау.
56
Иярчен хәбәр җөмләне
кабатлау
1
Дидактик материалдан иярчен ия
һәм иярчен хәбәр җөмләне табарга,
бәйләүче чараларын бил-гели
белергә .
57
Иярчен аергыч
җөмләне кабатлау
1
Кушма җөмләләрне схемаларда
күрсәтү күнекмәләре булдыру.
Белемнәрне практик ныгыту.
Синтаксик анализ ясау.
58
Иярчен тәмамлык
җөмләне кабатлау
1
Иярчен тәмамлык турында
кабатлау,төзелеше ягыннан берберсеннән аерымлы яклары,
аерырга өйрәтү
59
Иярчен җөмләләрнең
төрләре буенча
аңлатмалы диктант.
1
Грамоталылык дәрәҗәсен тикшерү
максатында.
Диктант 118
бит
60
Хаталар өстендә эш.
Иярчен вакыт һәм
сәбәп җөмләне
кабатлау
1
Кушма җөмләләрне схемаларда
күрсәтү күнекмәләре булдыру.
Белемнәрне практик ныгыту.
Синтаксик анализ ясау
Таблица,
терәк схема
Күнегүләр
эшләү,
модель
буенча фикер
алышу
Күнегүләр
эшләү,
модель
буенча фикер
алышу
Туган як
табига-те
турында сөйләшү.Л.Фәтта
ховның”Иген
нәр өлгерде”
картинасын
кулланырга
модель төзү,
күнегүләр
эшләү
язу
тест
тест
тест
27
145 күнегү,
җөмләләрнең
схемаларын
сызарга,
үзгәртеп язарга
107 бит
Җыентык 38 бит
1-5 карточка
312 бит
сорауларга
җаваплар
779 күнегү,
к-780биремне
үтәргә
28
29
3.02
Үткәннәрне
кабатларга
К-783 биремне
үтәргә
Иҗади эш:
картина буенча
инша язарга
4.02
К-784 биремне
үтәргә схемалар
сызарга,
сорауларга
җаваплар
әзерләргә
Кагыйдәләрне
кабатларга
5.02
Тест биремнәрен
үтәргә
11
10
16
61
Иярчен урын җөмләне
кабатлау
1
Кушма җөмләләрне схемаларда
күрсәтү күнекмәләре булдыру.
Белемнәрне практик ныгыту.
модель төзү,
күнегүләр
эшләү
62
Иярчен рәвеш җөмләне
кабатлау
1
Бәйләүче чараларын билгеләү,
схемаларын төзү.
63
Иярчен күләм җөмләне
кабатлау
1
Кушма җөмләләрне схемаларда
күрсәтү күнекмәләре булдыру.
Белемнәрне практик ныгыту.
Синтаксик анализ ясау.
Күнегүләр
эшләү,
модель
буенча фикер
алышу
Схема төзү
64
БСҮ
Изложение”Акъәби”
1
План нигезендә текстның
эчтәлеген ачу
контроль
65
Хаталар өстендә эш.
Иярчен максат
җөмләне кабатлау
1
Кушма җөмләләрне схемаларда
күрсәтү күнекмәләре булдыру.
Белемнәрне практик ныгыту.
Синтаксик анализ ясау.
Белем һәм
күнекмәләр
не ныгыту
66
Иярчен шарт җөмләне
кабатлау
1
Кушма җөмләләрне схемаларда
күрсәтү күнекмәләре булдыру.
Белемнәрне практик ныгыту.
Синтаксик анализ ясау
Белем һәм
күнекмәләр
не ныгыту
67
68
1Иярчен аныклагыч
җөмләләр.
2.Иярчен аныклагыч
җөмләләр алар янында
тыныш билгеләре
Иярченле кушма
җөмләләрне
гомумиләштереп
кабатлау
2
Иярчен аныклагыч җөмләләр
барлыгын аңлау. Аларга хас
үзенчәлекләрне билгеләү.
Яңа
материал
белән
танышу
1
Иярченле кушма җөмләләрне
гомумиләштереп кабатлау,ныгыту
кабатлау
Контроль
срез
Тест эшләп
килергә
5
Иярчен җөмләләрнең
төрләре буенча
грамматик биремле
1
Грамоталылык һәм пунктуацион
хаталарны кисәтү
контроль
Диктант 125
бит
Кагыйдәләрне
кабатларга
10
69
70
Сочинение
Изложениелә
р җыентыгы
41 бит
Таблица,
терәк схема
Иярчен
җөмләләрнең
модельләрен
төзү,
күнегүләр
Әдәби әсәрдә
иярчен урын
җөмләләр язарга
сорауларга
җавап бирергә
К-796 , тыныш
билгеләрен куеп
язарга,схема
сызарга
12
Язып бетерергә
Сорауга җавапл.
әзерләргә,иярчен
рәвеш, күләм
җө-мл. уйлап
язарга.
Эшне төгәлләргә
18
§22 Әдәби
әсәрдән җөмлә
язарга
25
Схема буенча
җөмләләр язарга
26
1в-800
2в-801
индивидуаль эш
К-804 304 бит
3/03
4.03
17
19
24
17
контроль диктант
71
Хаталар өстендә эш.
Күп иярченле кушма
җөмлә турында
төшенчә.
1
72
73
Тиңдәш иярүле күп
иярченле кушма җөмлә.
2
74
75
Тиңдәш түгел иярүле
күп иярченле кушма
җөмлә.
2
76
77
Бер-бер артлы иярүле
күп иярченле кушма
җөмлә.
2
78
Контроль тест
1
79
80
Хаталар өстендә эш.
Берничә төр иярүле күп
иярченле кушма җөмлә
2
Икедән артык җөмләдән торган
кушма җөмләләрнең катлаулы
төзелмә дип йөртелүләре.
Катлаулы кушма җөмләләргә күп
иярченле кушма җөмләләр, катнаш
кушма җөмләләр һәм теземнең
керүе. Гади җөмләләрнең үзара
ияртү юлы белән генә бәйләнгән
катлаулы төзелмәнең күп иярченле
кушма җөмлә дип аталуы.
Ике җөмләнең бер баш җөмләгә
ияреп килеп, һәм ул җөмләләрнең
икесе дә мәгънәләре буенча ике
төргә караса, андый җөмләләрнең
тиңдәш иярүле күп иярченле
кушма җөмлә дип аталулары.
Андый җөмләләрдә тыныш
билгеләре куелышы.
Ике җөмләнең бер баш җөмләгә
ияреп килеп, һәм ул җөмләләрнең
икесе дә мәгънәләре буенча бер
төргә караса, андый җөмләләрнең
тиңдәш түгел иярүле күп иярченле
кушма җөмлә дип аталулары.
Андый җөмләләрдә тыныш
билгеләре куелышы.
Ике җөмләнең бер баш җөмләгә
бер-бер артлы ияреп килүләренең
бер-бер артлы иярүле күп иярченле
кушма җөмлә дип аталулары.
Андый җөмләләрдә тыныш
билгеләре куелышы.
Грамоталылыкны тикшерү. бәяләү
Яңа
материал
белән
танышу
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
Таблицадагы
схема буенча 5
җөмлә язарга.
Кагыйдәне
өйрәнергә
11
Яңа
материал
белән
танышу
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
Таблицаны
өйрәнергә,
сорауларга
җаваплар
әзерләргә115 бит
Иҗади эш
презентация
ясарга
Схема буенча
җөмләләр
язарга, индив
эш: к-806
төрләрен
билгеләргә
303 бит
12
19
1.04
Күп иярченле кушма җөмләдә
җөмләләр үзара тиңдәш иярү,
тиңдәш түгел иярү, бер-бер артлы
иярү юлы белән (кимендә ике
төрле бәйләнеш) бәйләнсәләр,
Яңа
материал
белән
танышу
К-810 бирем
буенча схема
сызарга,к-809
тыныш
билгеләрен
куярга
Каыйдәләрне
кабатларга
Сорауларга
җаваплар,
карточкаларда
индивидуаль эш
Яңа
материал
белән
танышу
Яңа
материал
белән
танышу
Таблица,
схемалар
контроль
Тестлар
җыентыгы
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
тест
17
18
2
7.04
.8 04
18
мондый җөмләләрнең берничә төр
иярүле күп иярченле кушма җөмлә
дип аталулары. Андый җөмләләрдә
тыныш билгеләре куелышы.
81
Катнаш кушма җөмлә.
1
Гади җөмләләре үзара тезү юлы
белән дә, ияртү юлы белән дә
бәйләнгән катлаулы төзелмәләрнең
катнаш кушма җөмлә дип
аталулары. Катнаш кушма
җөмләләрдә тыныш билгеләре.
Катнаш кушма җөмләләргә
синтаксик анализ ясау.
Яңа
материал
белән
танышу
Дәреслек
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
82
Катнаш кушма җөмлә.
1
Катнаш
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
83
84
Катнаш кушма
җөмләдә тыныш
билгеләре.
2
85
Тезем.
1
Гади җөмләләре үзара тезү юлы
белән дә, ияртү юлы белән дә
бәйләнгән катлаулы төзелмәләрнең
катнаш кушма җөмлә дип
аталулары. Катнаш кушма
җөмләләрдә тыныш билгеләре.
Катнаш кушма җөмләләргә
синтаксик анализ ясарга
Гади җөмләләре үзара тезү юлы
белән дә, ияртү юлы белән дә
бәйләнгән катлаулы төзелмәләрнең
катнаш кушма җөмлә дип
аталулары. Катнаш кушма
җөмләләрдә тыныш билгеләре.
Катнаш кушма җөмләләргә
Тиңдәш кисәкләре яки тиңдәш
җөмләләре күп булу аркасында бик
нык җәенкеләндерелгән гади яки
кушма җөмләләрнең тезем дип
аталулары.
86
87
БСҮ Изложение “Ана
поши”
2
Катлаулы план нигезендә
эчтәлекне төгәл итеп бирү.
Диктант(10
мин)
Схемага туры
килә торган
җөмләләр
табарга,
кагыйдәне
өйрәнергә115
бит
К-155биремне
үтәргә
К-159
җөмләләрнең
схемаларын
сызарга
9
14
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
Сорауларга
җавап 120 бит,
к-160 схемага
туры килгән
җөмләләрне
сайлап язарга
15
16
Яңа
материал
белән
танышу
Әдәбият
китабы,дәрес
лек
21
БСҮ
Изложениелә
р җыентыгы
Кагыйдәне
өйрәнергә121
бит,әдәбият
китабыннан
теземгә
мисаллар язарга
Иҗади эш:
шигырьне дәвам
итәргә
Эшне төгәлләргә
22
23
19
88
Хаталар өстендә эш
Җөмләнең мәгънәсе,
төзелеше, интонация.
89
Тыныш билгеләре.
1
90
Нокта, сорау һәм өндәү
билгеләре, күп
нокталар.
1
91
Куштырнаклар куела
торган очраклар.
1
Җөмлә белдерә торган эчтәлекнең
аның төзелешенә бәйле булуы.
Эчтәлек
белдерүдә
сүзләр,
сүзләрне үзара бәйләүче чаралар
белән бергә аларның әйтелү
ысулларының
да
(интонация)
катнашуы.. Интонациянең язуда
тыныш билгеләре аша белдерелүе
Тыныш билгеләрен куярга өйрәтә
торган фәннең пунктуация дип
аталуы. Тыныш билгеләре.
Катнаш
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
126бит
кагыйдәне
өйрәнергә к-163
текстагы тыныш
билгеләрен
куярга,
28
Катнаш
Җыентык 335
бит к-861
биремне үтәргә
29
Нокта, сорау, өндәү билгеләренең
куелышы (7 класс, 6-7 дәресләр).
Күп нокталарның цитаталарда
төшереп калдырылган сүзләр яки
җөмләләр урынына, төрле
сәбәпләр аркасында сөйләмнең
әйтелеп бетмәвен күрсәтү өчен
куелуы. синтаксик анализ ясау.
Куштырнакларның диалог
формасында язылмаган туры
сөйләмне; китап, газета, журнал
һәм төрле оешма, предприятие
исемнәрен; гадәти мәгънәсеннән
башкарак мәгънә белдергән
сүзләрне аеру өчен кулланылуы.
Предприятие яки оешма
исемнәреннән соң исемендәге сүзе
килсә, куштырнакларның
куелмавы
катнаш
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
Кагыйдәне
өйрәнергә 129
бит, 132 бит
сорауларга
җавап к-168
биремне үтәргә
30
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
Иҗади эш:
Диалогны туры
сөйләмле
җөмләләргә
әйләндереп
язарга
К-166 биремне
үтәргә
5.05
20
92
Өтер, нокталы өтер
куела торган очраклар.
1
Өтернең
кыскарак
паузаны
белдерүе һәм түбәндәге урыннарда
куелуы: тиңдәш кисәкләр арасына;
аерымланган кисәкләрне аеру
өчен; кереш сүзләрне, артык
җәенке
булмаган
кереш
җөмләләрне, тынычрак тавыш
белән әйтелә торган
эндәш
сүзләрне, ымлыкларны һәм әйе, юк
сүзләрен аеру өчен; тезмә кушма
җөмләдәге гади җөмләләр арасына;
иярченле
кушма
җөмләдәге
җөмләләр
арасына;
мәгънәне
көчәйтү өчен кабатланып килгән
сүзләр арасына. Нокталы өтернең
үз эчендә өтер белән аерыла торган
кисәкләре булган зуррак синтаксик
берәмлекләр арасына куелуы.
катнаш
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
93
Ике нокта куела торган
очраклар
1
Ике ноктаның санап кителә торган
тиңдәш кисәкләр алдыннан
көттерү паузасы ясалган урында;
фигыль белән бирелгән хәбәргә
ияргән аныклагычлар алдында
ягъни, башкача әйткәндә, шул
исәптән, шул җөмләдән кебек
ярдәмче сүзләр килмәгәндә, шул
урынга; бәйләгечсез иярченле
кушма җөмләдәге җөмләләр
арасында көттерү паузасы ясалган
урынга; автор сүзләреннән соң
(туры сөйләм алдыннан) көттерү
паузасы ясалган урынга куелуы
Белем һәм
күнекмәләр
не куллану
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
94
БСҮ. Сочинениесыйфатлама..
1
Сочинениегә материал туплау,
аларны эзлекле тәртипкә китерү,
язу, акка күчерү.
БСҮ
Абдрәхимова
Я.Х. 8-11.
Бәйләнешле
сөйләм
үстерү
дәресләре.
№12, 50-52 б
тест
Инша язу
133-134 бит
кагыйдәне
өйрәнергә
6.05
К-171 бит
тыныш
билгеләрен
куярга,
сорауларга
җаваплар
әзерләргә
7
Эшне төгәлләргә
13
21
95
Хаталар өстендә эш.
Сызык куела торган
очраклар.
Сызыкның түбәндәге очракларда
куелуы: жөмләдә исемнәр һәм
исемнәр урынында йөри торган
сүзләр үзләре генә хәбәр булып
килгәндә, ия белән хәбәр арасына;
ияне аергыч дип тану куркынычы
булганда, иядән соң; кискен каршы
куюны белдергән теркәгечсез
тиңдәш кисәкләр һәм җөмләләр
арасына; тиңдәш кисәкләрдән соң
килгән гомумиләштерүче сүзләр
алдыннан; аныкланмышы исем
белән белдерелгән аныклагыч
алдыннан. Җөмләләр арасында
кискен каршы куюны белдергән
барыбер сүзе алдыннан сызыкның
өтер белән бергә куелуы
Сызык куелу очраклары белән
танышу
катнаш
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
96
Сызык куела торган
очраклар.күнегүләр
эшләү
1
катнаш
Яңа
белемнәрне
өйрәнү
1
Җәяләрнең куелу очраклары:
сөйләм барышында гына кисәтеп,
өстәмә аңлатма биреп китә торган
кереш сүз һәм кереш җөмләләрне
аеру өчен; аныкланмышның
тәрҗемәсен яки башка исеме
булган аныклагычларны аеру өчен;
өземтәнең авторы яки чыганагы
күрсәтелгәндә; драма әсәрләрендә
диалоглар эченә кертелгән автор
ремаркаларын (аңлатмаларын)
аерү өчен.
Үтелгәннәрне кабатлау
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
97
Җәяләр куела торган
очраклар.
1
98
Синтаксисны
гомумиләштереп
кабатлау.
99
Синтаксисны
гомумиләштереп
кабатлау.
1
Үтелгәннәрне кабатлау
Кабатлау,
ныгыту
Ныгыту,каб
атлау
“Татар
телендә
тыныш
билгеләре”
китабы.
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
Мөстәкыйль
эш
Кагыйдәләрне
өйрәнергә 138
битк-173, 174
биремне үтәргә
14
142 бит
сорауларга
җавплар
таблиөаны
тутырырга
К-174 биремне
үтәргә
к-848
19
К-180 биремне
үтәргә,
таблицаны
өйрәнергә
21
К-187,188
биремне үтәргә
22
20
22
китабы
100
Контроль
диктант.”Якты йолдыз”
1
Грамоталылык дәрәҗәсен тикшерү
максатында.
контроль
101
102
1
Беркетмә язарга өйрәтү.Класс
җыелышының беркетмәсен язарга
өйрәнү.
Синтаксис буенча үткәннәрне
гомумиләштереп кабатлау.
БСҮ
103
Хаталар өстендә эш.
БСҮ.
Беркетмә
Үткәннәрне кабатлау.
104
Үткәннәр буенча тест
1
Грамоталылык дәрәҗәсен
тикшерү максатында.
контроль
105
Административ язма
эш өчен калдырылды
2
кабатлау
Диктатлар
җыентыгы
49бит
Эш
кәгазьләре
Таблица,
терәк схема
Хәзерге татар
әдәби теле
китабы
Диктантлар
җыентыгы
тест
Кагыйдәләрне
кабатларга
24
Эшне төгәлләргә
155бит
25
27
К-197 биремне
үтәргә
28
Кагыйдәләрне
кабатларга
29
31
Мәгълүмат һәм белем бирү чыганаклары
1. “Мәгариф турында” Россия Федерациясенең Законы (“Закон об образовании” Закон Российской Федерации)
2. “Мәгариф турында” Татарстан Республикасы Законы (6,7,10,32 статья).
3. Гомуми белем эчтәлегенең мәҗбүри минимумы (ТР Мәгариф министрлыгының 478 номерлы боерыгы, 05.07.2000 ел).
23
4. ”Татар урта гомуми белем мәктәпләре өчен татар теленнән программа” 5-11 нче сыйныфлар. Татарстан Республикасы Мәгариф
министрлыгы, Казан, “Мәгариф” нәшрияты, 2010 ел.
5. Дәреслек: Татар теле , 8 нчы класс. М.З.Зәкиев“Татар теле”,” Мәгариф”2007 ел.
6. Диктантлар җыентыгы (төрле авторлар)
7. Изложениеләр җыентыгы (төрле авторлар)
8. Н.В. Максимов.Татар теленнән тестлар
9. Вәлиева Ф.С., Саттаров Г.Ф. Урта мәктәп һәм гимназияләрдә татар телен укыту методикасы, К..: Раннур н-ты, 2000 ел.
10. Зәкиев М.З. Татар синтаксисы. К.: “Мәгариф” нәшрияты, 2005.
11. Хисамова Ф.М. Татар теле морфологиясе. К.: “Мәгариф” нәшрияты, 2006.
12. Галлямов Ф.Г. Татар теле дәресләрендә синтаксик һәм пунктуацион анализ. Алабуга, 1996.
13. Гыймадиева Н., Нуруллина Р.Татар теленнән кагыйдәләр җыентыгы. К.: “Мәгариф”, 2007.
14. Максимов В.Н. Урта мәктәптә татар теле укыту. Фонетика. Морфология.К.: “Мәгариф” н-ты, 2004.
15. Максимов В.Н. Татар теленнән кулланма (синтаксис). Өченче китап. К.: “Мәгариф” н-ты, 2003.
16. Максимов В.Н. Урта мәктәптә татар теле укыту. Кушма җөмлә синтаксисы.
К.: “Мәгариф” н-ты, 2004.
17. Нигъматуллин М., Грамматик анализ. Алабуга, 2000.
18. Лингвистик анализ үрнәкләре.
19. Татар телендә тыныш билгеләре.
20. «Фән һәм мәктәп», «Мәгариф», Татарстан укытучысы» журналлары, “Мәгърифәт”, “Ачык дәрес” газеталары
24
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа