close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

код для вставкиСкачать
Аңлатма язу
Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан расланган “Дүртеллык башлангыч татар мәктәбенең 4 сыйныф өчен дәреслек
- “Уку китабы”, авторы Р. Х. Ягъфәрова, Казан, “Мәгариф” нәшрияты, 2010 елһәм “Башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1-4 нче сыйныфлары
өчен программа”га (2010 ел) нигезләнеп язылган эш программасы буенча мәҗбүри нәтиҗәлелеккә ирешүне күздә тотып төзелде. Эш
программасының эчтәлеген мәктәптәүзләштерелергә, камилләштерелергә тиешле гомумкүнекмәләр, әдәби уку курсы буенча махсус белем һәм
күнекмәләр тәшкил итә.Эш программасы дәүләт белем бирү стандартының предмет темалары эчтәлеген конкретлаштыра, курсның бүлек һәм
темалар буенча укыту сәгатен билгели. Эш программасы 68 сәгатькә бүленеп, укыту программасы буенча атнага 2 сәгать исәбеннән төзелде
Россия Федерациясенең хөкүмәте Россиядә гомуми белем бирүне яңарту һәм заман таләпләренә яраклаштыруның (модернизация) Концепциясен
кабул итте. Концепциядәтәкъдим ителгән юнәлешләргәһәм белем бирү турындагы Законга нигезләнеп гомуми белем бирүнең дәүләт стандарты
төзелде, Россия хөкүмәте тарафыннан расланды.
Укыту процессын яңарту башлангыч мәктәп өчен аеруча әһәмиятле, шуңа күрә максат, бурычлар да төгәл билгеләнә:
-баланың физик һәм психик сәламәтлеген саклау һәм ныгыту;
-балада белем алырга теләк-омтылышны формалаштыру, үстерү;
-уку, белем алу күнекмәләренәөйрәтү;
-балада үзенә , кешеләргә , әйләнә-тирәгәүз мөнәсәбәтен, карашларын бул-дыру – ягъни шәхес формалаштыру, шәхси сыйфатлар тәрбияләү .
Аңлап үзләштерелгән күнекмәләр, мөнәсәбәтләр. теләк-омтылышлар урта һәм югары сыйныфларда кабатлана, үстерелә, баетыла. Башлангыч
сыйныф-ларда барлык предметлар да үзара бәйләнештәөйрәнелә, бердәй әһәмиятле. Шулай да шәхес һәм гражданин тәрбия-ләү максатына
гуманитар юнәлештә-ге предметлар күбрәк хезмәт итә. Белем алу процессы үзе дә уку һәм язу кү-некмәләреннән, шуңа өйрәнүдән башлана.
Сөйләшергә, сөйләргә, язарга эз-лекле, максатлы итеп өйрәнү – грамоталык – укытучы ярдәмендә тормышка ашырыла һәм урта, югары сыйныфларда
укучының белем эшчәнлегендә аныңүз мөстәкыйльлеге арта бара.
Уку – сөйләм эшчәнлегенең бер төре. Процесс буларак ул барлык телләрдә дә бертөрле: сүзнең график формасын авазлаштыру. Уку – шул ук вакытта
танып белү эшчәнлегенң нигезе. Аның төп ысулы. Шуңа күрә уку дәресләре-нең төп бурычы – укучыларда аңлап-төшенеп, дөрес, йөгерек һәм сәнгатьле
уку күнекмәләре булдыру, текст белән эшләү осталыгы тәрбияләү. Уку кү-некмәсе - укучыларның яхшы укуына шарт булып торган иң мөһим фактор,
киләчәктә төпле белем алуларына нигез. Уку процессында оператив хәтер һәм тотрыклы игътибар үсеш ала, баланың акыл хезмәтенә сәләте нәкъ шушы ике күрсәткечкә бәйле.
Күп укыган бала тиз укый. Шуңа күрә башлангыч сыйныфларда китап укуга һәвәслек тәрбияләү, әдәбиятны сүз сәнгате буларак кабул итәргәөйрәтү
мө-һим мәсьәлә булып тора. Уку күнекмәләре укуга һәвәслек белән бергә генәүсеш алырга мөмкин.
4 класс – башлангыч укытуның соңгы елы. Бу класста уку һәм класстан тыш уку дәресләрендә, беренче чиратта, укучыларның 1-3 классларда алган
белемнәрен активлаштыру өстендә эш алып барыла, уку һәм бәйләнешле сөйләм, шулай ук текст өстендә эшли белү күнекмәләре шомартыла.
Шуныңөстенә, аларның аңлап һәм сәнгатьле итеп укый белүләренә тагын да зуррак игътибар бирелә.
Балаларга уку өчен эчтәлеге буенча чагыштырмача катлаулырак, ләкин укучыларның хәзерлегенә ярашлы текстлар сайлана.
4 класста укучылар әсәрдә катнашучылар башкарган эшләргә карата үз мөнәсәбәтләрен билгеләргә тиеш. Моныңөчен текстта чагылдырган төп
уйны дөрес аңларга һәм укылган әсәрнең эчтәлегенә карата үз фикерләрен әйтә белергә тиешләр. Уку дәресләрендә төп игътибар балаларда уку
күнекмәләре формалаштыруга бирелергә тиеш. Бу исәһәр укучының барлык дәресләрдә дә укытучы җитәкчелегендә укуда күнегүләр ясавын сорый.
Укуга һәм текст белән эшләүгә дәреснең 30 – 35 минуты бирелә.
Шуның белән бергә, уку дәресләренең төп бурычларыннан берсе – укучыларны диалогик һәм монологик сөйләмгәөйрәтү. Бу класста укылган
әсәрне бүлекләргә бүлү, аларга исемнәр уйлау, текстның гади планын төзү, шулай ук анда бирелгән төп уйны аңлау һәм әйтә алу күздә тотыла.
Бәйләнешле сөйләм күнегүләре вакытында да балаларда мөстәкыйль сөйләм күнекмәләре булдыруга – монологик сөйләм үстерүгәөстенлек
бирелә. Сорау-җавап күнегүләре дә балаларның сөйләмен үстерүдә булыша.
Укучылар текстның эчтәлеген тулысынча, сайлап һәм кыскача сөйлиләр. Бу эштә балаларның хәзерлек дәрәҗәсе, индивидуаль үзенчәлекләре искә
алына. Икенче төрле әйткәндә, текст эчтәлеген тулысынча һәм сайлап сөйләргә яхшы өйрәнгән укучыны гына авыррак эшкә - аны кыскача сөйләргә
“күчерергә” мөмкин.
4нче сыйныфта уку дәресләренә мондый бурычлар өстәлә:
Баланы матур әдәбият әсәрләре дөньясына алып керүһәм сүз сәнгатенең образлылыгын аңларга өйрәтү;

Төрле жанрдагы әдәби әсәрләр белән таныштыру;

Яңа китаплар белән таныштыруга, элеккеләрен кабат укуга теләк тәрбияләү, китап укудан ләззәт, хозурлык табарга өйрәтү;

Әсәрне уку – аның “серенә” төшенү икәнлеген аңлату, авторның позициясен, язылганга мөнәсәбәтен ачарга өйрәтү, автор белән аралашу
өчен уку;

Әсәрдәге сүзне укучының игътибар үзәгенә кую; аны образлар тудыру алымы, авторның фикерен, уйларын, хисләрен белдерүче чара,
автор ачкан могҗиза буларак кабул итәргәөйрәтү;

Укучыларның белеменә, эш осталыгына һәм күнекмәләренә төп таләпләр.
Башлангыч гомуми белем бирү этабында укучылар аңлап, дөрес, сәнгатьле, кычкырып һәм эчтән уку күнекмәләренә ия булырга тиеш.
Укучылар эшли (башкара) алырга тиеш:
-
укылган текстның эчтәлеген аңлау һәм аның темасын билгеләү;
-
әсәрнең мәгънәле кисәкләре арасындагы бәйләнешләрне ачыклау, төп фикерен билгеләүһәм аны үз сүзләрең белән әйтеп бирү;
-
укылганга тулы, кыска һәм рәсемле план төзү;
укылганның эчтәлеген тулысынча, кыскача, сайлап һәм иҗади сөйләү; сөйләгәндә тасвирлама, фикер йөртү элементларын
цитаталар китерү;
-
хикәянең башламын, мөмкин булган дәвамын һәм ахырын уйлап чыгару;
-
текстта автор һәм катнашучыларның сүзләрен, табигать һәм көнкүреш тасвирламаларын аерып күрсәтү;
-
мөстәкыйль рәвештә яки укытучы ярдәмендәәсәрнең төп геройларына бик гади характеристика бирү;
-
укытучы һәм сыйныфташлар укыган әсәрнең, сабакташ җавабының эчтәлеген аңлап һәм тулы үзләштерү;
-
һәртөрле башкарылган эшнең, биремнеңүтәлешен бәяләү.
файдалану,
Укучылар белергә тиеш:
-
яттан 15 тән дә ким булмаган шигырь;
-
2-3 зур күләмле әсәрнең (фольклор һәм мәшһүр язучыларныңәсәрләре) исемен, темасын һәм сюжетларын;
-
6-7 халык әкиятенең эчтәлеген, 10 нан артык мәкаль һәм әйтем.
Программа эчтәлеге.
Туган якта җәй һәм көз. 5 сәг.М. Гафури “Ана теле”, И. Гази “Кояш артыннан киткән тургай”, Р. Миңнуллин “Җәйнең яшел аты”, Г. Исхакый “Идел
буеның көзләрендә”, Ә. Бикчәнтәева “Көз”. Укучыларда сәнгатьле уку күнекмәләре булдыру, көзге матурлыкны күрә белергәөйрәтү.
Халык авыз иҗаты. 8сәг.Татар халык җырлары, бию такмаклары, мәкальләре, әйтемнәре, әкиятләрен өйрәнү, ата-анага, туган илебезгә мәхәббәт
хисләре тәрбияләү. Җырлар “Әлли – бәлли”, “Кыска җырлар”, мәкальләр, әйтемнәр (ата-ана , гаилә, туганлык, Ил, Ватан, халык). Әкиятләр: “Өч сорау”,
“Гакыллы хәйләәкияте”, “Унөч”, “Каракош”.
Мәшһүр татар язучылары һәм шагыйрьләре. 28 сәг.Г. Тукай, Ф. Әмирхан, К. Тинчурин, Ш. Камал, Г. Ибраһимов, Һ. Такташ, Х. Туфан, Ш. Маннур, М.
Җәлил, И. Гази, Ф. Хөсни, С. Хаким, Г. Бәширов, Ә. Еники, Н. Исәнбәт, А. Гыйләҗев әсәрләре белән таныштыру. Драма жанры, метафора белән
таныштыру. Н. Думави “Беренче кар”, Г. Хәсәнов “Декабрь”, “Масра авылында яз башы” Г. Камал, Г. Ибраһимов “Яз башы хикәясеннән өзек”.
Туган якта кыш һәм яз. 4 сәг.Кышкы табигатькә, кошларга, хайваннарга игътибарлы булырга өйрәтү. Укучыларда дөрес һәм сәнгатьле уку, шулай ук
бәйләнешле сөйләм күнекмәләре формалаша..
Тәрҗемәәсәрләр. 7 сәг.Рус, чит ил язучылары иҗат иткән әсәрләр белән танышуны дәвам итү. Сатира белән танышу. Мөстәкыйль рәвештә яки укытучы
ярдәмендәәсәрнең төп геройларына бик гади характеристика бирү. Бертуган Гриммнарның “Кызыл калфак”, Х. К. Андерсен “Патшаның яңа киеме”, А. С.
Пушкин “Балыкчы һәм балык турында әкият”, Л. Н. Толстой “Балачак”, М. Горький “Мин ничек укыдым”, М. Твен “Том Сойер маҗаралары”, А. Экзюпери
“Нәни принц”.
Шигърият дәфтәре. 6 сәг.Габдерәхим Утыз Имәни әл – Болгари, Дәрдемәнд, Нәҗип Думави шигырьләре белән таныштыру.Ф. Кәрим “Гармун
турында”, Р. Әхмәтҗанов “Тургай җыры”.
Язучылар балаларга. 11 сәг.К. Насыйри, А. Алиш, Р. Хафизова, Ш. Галиев, Л. Ихсанова, Н. Дәүли, М. Юныс, Ф. Яруллин әсәрләрен өйрәнү. Укылган
әсәрләргә тулы, кыска һәм рәсемле план төзү.
4 нче сыйныф укучыларының укудан белем, осталык күнекмәләрен бәяләү
«5» (бик яхшы )
- дөрес уку, укыганның эчтәлеген аңлау;
- I яртыеллыкта иҗекләп, кыска сүзлерне бөтен килеш уку, тизлеге минутына 60 сүз;
- II яртыеллыкта салмак, сүзләп уку ( читен сүзлерне генә иҗекләп уку), уку тизлеге — минутына 75 сүз, авазларны, сүзләрне ачык әйту, сүздәге
авазларны, иҗекләрне бозмый, урыннарын алмаштырмыйча уку;
- сүз басымын дөрес кую, җөмлә азагындагы тыныш билгесенә карата пауза һәм интонацияне саклау;
- укытучыныц соравына тексттан жавап таба белу, укылган текстныңһәм аның иллюстрацияләренең эчтәлеген эзлекле рәвештә сөйләп биру;
- яттан өйрәнелгән шигырьне яхшы белу һәм сәнгатьле сөйләү.
«4» (яхшы)
- әсәрнең төп эчтәлеген аңлау;
- 1 нче яртыеллыкта салмак, тулы сүзләп (читен сүзләрне иҗекләп) уку, тизлек — минутына 60 сүз;
- 2нче яртыеллыкта салмак, тулы сүзләп (читен сүзләрне иҗекләп), минутына 75 сүз уку; басым куюда, җөмлә ахырында пауза ясаганда һәм интонация
сайлаганда, 1 — 2 хата булырга мөмкин;
- укылган текстның эчтәлеген дөрес сөйләү, укытучы сорауларына дөрес жавап бирү, сөйләүче узе яки укытучы ярдәме белән генә төзәтерлек
төгәлсезлекләр булырга мөмкин;
— шигырьне яттан белү, ләкин сөйләгәндә сүзләрнең урыннарын алмаштыру, хаталарны жиңел һәм мөстәкыйль төзәтү.
«З» (канәгатьләнерлек)
- укылган текстның эчтәлеген укытучы ярдәмендә генә аңлау;
- 1 нче яртыеллыкта өзек-өзек, иҗекләп (аерым сүзләрне бөтен килеш) уку, уку тизлеге минутына 40 сүздән ким түгел;
- II нче ярыеллыкта салмак, иҗекләп (аерым сүзләрне бөтен килеш) уку, тизлек — минутына 50сүз, иҗекләрне, сүзләрне алмаштыру, төшереп калдыру,
урыннарын алмаштыруга 3- 5 хата бүлү, сузләр, жөмләләр арасында пауза сакламау;
эчтәлекне сөйләгәндә, текстгагы эзлеклелекне югалту, сөйләм хаталары һәм аларны укытучы ярдәме белән генә төзәтү;
- шигырыне яттан белү, сөйләгәндә текстның ныклы өйрәнелмәгәнлеге ачыклану.
«2» (начар)
- укылган текстның эчтәлеген укытучы ярдәме белән дә аңлый алмау;
- 1 нче яртыеллыкта херефләп уку, уку тизлеге — минутына 35 сүз;
- II нче яртыеллыкта өзек, иҗекләп, хәрефләп уку элементларын кертеп уку; уку тизлеге — минутына 45 сүз, укыганда иҗеклерне алмаштыруга, төшереп
калдыруга 6 дан артык хата булу, сүзләр һәм җөмләләр арасында паузаны сакламау;
- укытучы сораулары ярдәме белән дә эчтәлекне сөйли алмау;
- яттан сөйләгәндә эзлеклелекне бозу, текстны тулысынча әйтә алмау.
Телдән җавап бирүне тикшерү
Укучыларның телдән җавап бирүен тикшерү программаның нинди дә булса бүлегеннән бирелгән сораулар формасында уза. Билге куйганда,
тубәндәгеләр исәпкә алына:
1) җавапның дөреслегенең тулылыгы;
2) белемнәрнең аңлы үзләштерелу дәрәҗәсе;
3) сөйләм эзлеклелегенең культурасы.
Укучыларныңҗавабы, бигрәк тә III — IV сыйныфларда, укытучы әйткән тема буенча бәйләнешле сөйләм булып, өйрәнелгән материалныңаңлы
узләштерелгәнен күрсәтеп торырга тиеш. Җавапны кагыйдә, билгеләмә, мисал китереп дәлилләү, укытучы кушуы буенча тексттан грамматик
категорияләрне таба белү (җөмлә кисәкләре, сүз төркемнәре, килеш, сан һ.б.), тиешле кагыйдәгә караган сүзләр табу, сузлернең язылышын аңлату,
алган белемнәрне мөстәкыйль равештә кунегүләр эшләгәндәһәм, барыннан да элек, сүзлер һәм жөмләләр тикшергәндә (аваз – хәреф анализы, сүзнең
составын, аны сүз төркеме буларак тикшерү) куллана белү.
Сөйләм үстерүнең башлангыч чорында ук укучыларның жаваплары дәлилле, тиешле дәрәҗәдә мөстәкыйль һәм дөрес оештырылган булырга тиеш (
фикер йөртүнең эзлекле булуы, сүзләрне, сүзтезмәләрне кулланганда, жөмләләр төзегәндә, әдәби тел нормаларын үтәү).
«5» - укучының жавабы дөрес һәм тулы, программа материалын аңлы үзләштерелгәне күренә, жавабын үз мисаллары белән раслый, сүзләрне,
җөмләләрне тикшергәндә, өйрәнелгән грамматик категорияләрне тексттан тапканда, алган белемнәрен мөстәкыйль рәвештәһәм дөрес куллана,
сүзләрнең язылышын, тыныш билгеләренең куелышын аңлата, бәйләнешле, эзлекле һәм хатасыз жавап бирә, бер төгәлсезлек булырга мөмкин.
«4» - укучыныңҗавабы, нигездә «5» билгесенә куелган талапләргәҗавап бирә, ләкин сөйләмдә, кагыйдәгә мисал китергәндә, текст өстендә эшләгәндә,
сүзләрне, жөмләләрне тикшергәндә, 1 — 2 хата ясый. Аларны мөстәкыйль рәвештә яки укытучының сизелмәслек кечкенә ярдәме беләнтөзәтә.
«3» - укучы, нигездә, сөйләгән материалны аңлый, ләкин җавабы тулы түгел, укытучыныңөстәмә сораулары таләп ителә. Кагыйдәгә мисал китергәндә,
кыенлык кичерә, текст белән эшләгәндә, сүзләр һәм җөмләләрне тикшергәндә, хаталар ясый һәм аларны укытучы ярдәменнән башка төзәтә алмый.
Сөйләмендә бәйлелек, эзлеклелек җитми, сүз куллануда, сүзтезмәләрһәм җөмлә төзегәндә, төгәлсезлекләр була.
«2» - укучы өйрәнелгән материалның мөһим фикерләрен, зур өлешен белми, кагыйдәләрне, билгеләмәләрне әйткәндә, сүз һәм җөмләләргә анализ
ясаганда, хата жибәрә, аларны укытучыныңөстәмә сораулары ярдәмендә дә төзәтә алмый, сөйләме өзек-өзек, бәйләнешсез, хаталы.
Программада таныштыру максаты белән генә бирелгән материал буенча контроль эшләр уздырылмый.
Дәреслек һәм методик кулланма:
1. “Башлангыч гомуми белем бирү программалары. Татар һәм рус телләре. 1-4 класс / Казан, “Мәгариф”- 2010.
2. Уку китабы: Дүртьеллык башлангыч татар мәктәбенең 4 нче сыйныфы өчен дәреслек. Ике кисәктә. / Р.Х Ягъфәрова.– Казан: Мәгариф, 2010 ;
3. Башлангыч классларда укудан тикшерү эшләре. / Өзлексез педагогик белем бирү институты.- Яр Чаллы, 2006.
4. Бала бишеге – гомер ишеге. Табышмаклар, мәкальләр, тизәйткечләр, әйтемнәр./ Фәүзия Зарипова. – Яр Чаллы, “Идел-йорт” нәшрияты, 2002.
Тематик план
№
Программа
п/
п
бүлегенең исеме
Дәреснең
темасы
Дәрес
нең
саны
Дәрес
төре
Эчтәлек элементлары
Укучыларныңәзерл
ек дәрәҗә-сенә
таләпләр
Тикшерү
төре
Өй эше
Үткәрү
вакыты
план
1
1 чирек.
М. Гафури
Туган якта җәй
һәм көз
.” Ана теле”
Катна
ш
1
(5 дәрес)
Туган тел ни өчен
кирәк? Укучы-лар ана
телендә
нәрсәләргәөйрәнәләр?Чын кеше дип
нинди
кешегәәйтәләр?һ.б.
кебек сорауларга җавап
бирү
Сорауларга җа-вап
бирү, укы-ганның
төп фике-рен
мөстәкыйль әйтеп
бирә белү
3.09
Тематик
5 бит,
2 бирем
2
И. Гази ”Кояш
артыннан киткән
тургай”
1
Катна
ш
Таныш булмаган
текстны әдәби сөйләм
нормала-рын саклап
уку
Ибраһим Газинең
иҗатын белү. Сорауларга җавап
бирү, укыган-ның
төп фикерен
мөстәкыйль әй-теп
бирә, вакый-галар
барышын бәяли
белү
Агымдагы
“Кояш
баеганда”
дигән хи-кәя
төзе.
7.09
3
Г. Исхакый
хикәяләре
1
Катна
ш
Тексттан уй-фикерләрне
дәлилләүөчен сүзләр
табу
Гаяз Исхакый-ның
иҗатын белү.Сәнгатьле укый,
фикер алы-шуда
катнаша бе-лү.
Сәнгатьле уку
Хикәянең
эчтәлеген
10
Сөйләргә, 911 бит-ләр.
фак
т
4
Ә Бикчәнтәева .
Көз.
1
Катна
ш
Шигырьне анализлауда
катнашу
Үзең күзәткән һава
торышын
шигырьдәге бе-лән
чагыштыра белү
Сәнгатьле уку
12 бит,
сораулар-га
җавап
14
5
Теманы
йомгаклау
1
Катна
ш
Тема буенча кыскача
йоигак
Үтелгән бүлекнең
исемен һәм
кыскача эчтәлеген
белү.
Сорауларга
җавап бирү
Көзнең
соңгы көннәрен күзәтү буен-ча
кыска-ча
сөйләр-гә
17
Җырлар.
1
Катна
ш
Халык авыз иҗаты
жанрлары
Халык җырларының ни өчен уй-лап
чыгарылга-нын
белү.
Тематик
Шаян
җырлар,
такмаклар
әзерләп
килергә
21
Мәкальләр һәм
әйтемнәр
1
Катна
ш
Халык авыз иҗаты
жанрлары
Ата-ана, ил, Ва-тан,
тел-сүз ту-рында
мәкаль һәм
әйтемнәр белү, һәр
мәкаль-нең
мәгънәсен аңлату
Агымдагы
Мәкаль
ярдәмендә
24
.Класстан тыш
уку”Көз килде”
6
II.Татар халык
авыз иҗаты
(8 дәрес)
7
бүлеккә
исем
сайларга
8
Табышмаклар.
1
Катна
ш
Халык авыз иҗаты
жанрлары
Халык авыз иҗаты
әсәрләренең төп
эчтәлеген ачыклый
белү
Тематик
Табышмакла
р уйлап
килергәхайв
ан-нар һәм
табигать
күре
нешләренә
28.09
9
“Өч сорау”
әкияте.
1
Катна
ш
Әкияттән явыз, начар
геройларны табу, төп
фикерне
Халык авыз иҗаты
әсәрләре-нең төп
эчтә-леген ачыклый
белү
Эчтәлек
Ни өчен
әкият “Өч
сорау “дип
аталганлыкны
ачыкларга
01.10
Эчтәлек
Индив.
әкиятнең
яки
өзекнеңэчтә
леген
сөйләргә
05
бүлү, уку күнекмәләрен
интенсив үстерү
Укытучы билгеләгән темага әкият
төзүөчен тексттан
кирәкле материал
сайлый белү
ачыклау
10
Гакыллы хәйлә
хикәяте
1
Катна
ш
Әкиятләрне
төркемнәргә
сөйләү
сөйләү
11
“ Унөч “ әкияте.
1
Катна
ш
Әкият геройларының
хис- тойгыларын
билгеләү
Әкиятнең темасын
һәм төп фикерен
билгели белү
Тематик
Әкиятнең
эчтәлеген
сөйләргә
08
12
“Каракош”
әкияте.
1
Катна
ш
Әкият буенча үзеңнең
хис-тойгыларыңны
Бирелгән темага зур
булмаган әкият
Рольләргә
бүлеп уку
Үзең
теләгән
12.10
13
Теманы
йомгаклау.
1
сөйләү
иҗат итү
Катна
ш
Тема буенча кыскача
йоигак
Үтелгән бүлекнең
исемен һәм
кыскача эчтәлеген
белү.
Фронталь
Класстан тыш уку
“Татар халык
авыз иҗаты”
14
III. Мәшһүр
татар
кисәкнең
эчтәлеге
сорау
1
Катна
ш
Г. Тукай иҗаты белән
таныштыру
Иллюстрацияләр
һәм китаплар белә
эшли белү
Агымдагы
“Исемдә
калганнар”
әсәрен
тулысын-ча
укы
19.10
Г. Тукай. Китап
1
Катна
ш
Китап турындагы
мәкаль-әйтемнәрне
искә төшерү
Китап кешене ничек
үзгәргәнлекне
аңлый белү
Сәнгатьле уку
Сүзлектә-ге
сүзләрне
истә
калдыр- 45
бит
22
1
Катна
ш
Шигырь буенча үзеңнең
хис-тойгыларыңны
сөйләү
Алынган белемкүнекмәләрне
мөстәкыйль
Сәнгатьле уку
46 бит – шиг.
ятла
26.10
Тест
Үгетнәсыйхәт-не
табып
дәфтәреңә
яз
(28 дәрес)
Туган авылым.
16
15.10
Г. Тукай “Исемдә
калганнар”.
шагыйрьләре.
15
“татар халык
иҗаты” –
китапчык
әзерләргә
Г. Тукай иҗаты
буенча класстан
тыш уку
файдалана белү
17
Мәсәлләр.
1
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнеңүтәлешен бәяләү
Мәсәл, аллего-рия ,
мораль
төшенчәләрен
аңлый белү
(10 мин)
Сәнгатьле уку
18
Мәсәлләр.
1
19
Ф. Әмирхан. “Ай
өстендәге Зөһрә
кыз”
1
20
К.Тинчурин
1
2 чирек
“Очрашу”
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнеңүтәлешен бәяләү
Укылган жанр
төрләрен аера белү
Уку тизлеген
тикшерү
49-50 бит,
сораулар-га
җавап
Катна
ш
Предметның төсен һәм
башка билгеләрен бирү
Фатих Әмирхан-ның
иҗатын белү.Сәнгатьле укый,
фикер алы-шуда
катнаша бе-лү.
Эчтәлек
сөйләү
Әкияткә
Катна
ш
Сүзлек составын баету
Сүз һәм
сүзтезмәләрнең
мәгънәләрен
ачыклый белү
Эчтәлек
сөйләү
59 бит,
Әйтмә
сөйләмне
үстерү
Бирелгән
өзеккә исем
куярга
21
Ш.Камал. Курай
тавышы
1
Катна
ш
Сөйләмнең гомуми
күнекмәләрен
камилләштерү
Шәриф Камал-ның
иҗатын белү.Сәнгатьле укый,
фикер алы-шуда
катнаша бе-лү.
22
Г. Ибраһимов. Яз
башы.
1
Катна
ш
Информация төрләрен
аеру
Г.Ибраһимовның
Сүзлек
иҗатын
составын
белү.Сәнгатьле
баету
укый, фикер алышуда катнаша бе-лү.
рәсемле
план төзергә
4 бирем
68 бит,
сораулар
һәм
биремнәр
23
Якташ
язучыларыбыз.Кл
асстан тыш уку.
1
Катна
ш
Якташ язучыларыбыз
белән таныштыру
Кыскача язучылар
турында белү
Фронталь-
24
Һ.Такташ. Кыш
җыры
1
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнеңүтәлешен бәяләү
Һади Такташ
турында кыскача
белешмә
Тематик
Метафорала
р табарга
25
Х. Туфан
шигырьләре
1
Катна
ш
Шигырьне анализлауда
катнашу
Хәсән Туфан иҗаты
турында кыскача
белешмә
Сәнгатьле уку
Үзеңә
ошаган
шигырьне
яттан өйрән
26
Х. Туфан
шигырьләре
1
Катна
ш
Хәсән Туфан сүзләренә
язылган җырлар белән
танышу
Сәнгатьле укый,
фикер алышуда
катнаша белү.
Сәнгатьле уку
77 бит, 2-3
биремнәр
27
Ш. Маннур “
Әткәмәнкәмнең теле”
1
Катна
ш
Сөйләмнең гомуми
күнекмәләрен
камилләштерү
Әсәр элементларын
аера, тулы
эчтәлекне сөйли
белү
Тематик
План буенча
кыскача
эчтәлек
28
М. Җәлил
“Кечкенә
дуслар”,
“Бакчачы”.
1
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнеңүтәлешен бәяләү
Муса Җәлил
турында кыскача
белешмә
Сәнгатьле уку
Шигырьләр
дән үзеңә
ошаган
өзекләрне
яттан өйрән
сорау
Ирекле
темага
шигырь ятла
29
М.Җәлил
“Урман”.
1
Катна
ш
Шигырьләрдәге бәхет,
хезмәт төшенчәсе
турында сөйләшү
Әдәби әсәр
авторының теленә,
сурәтләү
чараларына
игътибар итү белү
Сәнгатьле уку
88 бит-тәге
сораулар-га
җавап
1
Катна
ш
Викторина өчен гади
сораулар төзи белү
Әдәби әсәр
авторының теленә,
сурәтләү
чараларына
игътибар итү белү
Тест
Шагыйрь-
( 10 мин)
неңүзең
теләгән
Өйрәнгән әдәби
әсәрләрнең
авторларын, төп
эчтәлекләрен
Уку тизлеген
тикшерү
Хикәя
исемен
аңлат
“Бер үгет”
30
М.Җәлил иҗаты
буенча класстан
тыш уку
31
Ф. Хөсни
“Сөйләнмәгән
хикәя”
1
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнеңүтәлешен бәяләү
бер
шиг.ятлар-га
белү
3 чирек.
Ф. Хөсни
“Сөйләнмәгән
хикәя”
1
Катна
ш
Укыганның төп фикерен
мөстәкыйль әйтеп бирү
Үзлегеннән төзелгән план буен-ча
текст эчтә-леген
кыскача яки сайлап
сөйли белү
Уку
күнекмәләрен үстерү
Син хикәяне
ничек
тәмамлар
идең?
И. Гази
“Сиртмәкойрык”
1
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнеңүтәлешен бәяләү
Әдәби әсәр авторының теленә,
сурәтләү чара-
Сәнгатьле уку
Сиртмәкойрык
турында
32
33
ларына игътибар
итү белү
34
35
С. Хәким
шигырьләре
1
Якташ
язучыларыбыз.
1
табыш—мак
уйла
Катна
ш
Шигырьләрне
анализлауда катнашу
Сибгат Хәким
турында кыскача
белешмә
Сәнгатьле уку
101 бит,
күнекмәләрен үстерү
5 нче бирем
Катна
ш
Якташ язучыларыбыз
белән таныштыру
Кыскача язучылар
турында белү
Фронталь
сорау
Ирекле
темага
шигырь ятла
Катна
ш
Персонажларга
Фатих Әмирхан-ның
иҗатын белү.
Тематик
107 бит.
Класстан тыш уку
36
Г. Бәширов.
“Язгы
1
Сабан туйлары”
укытучы тәкъдим иткән сүзләрне
кертеп характеристика
3 нче бирем
Сәнгатьле укый,
фикер алышуда
катнаша белү.
бирү
37
38
Әмирхан Еники
“Матурлык”.
1
Н. Исәнбәт
иҗаты
1
Катна
ш
Әсәрдәге
кешеләрнеңүзара
мөнәсәбәтләренә
игътибар итү
Укылганга тулы
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнеңүтәлешен бәяләү
Н.Исәнбәтнең
иҗатын
белү.Сәнгатьле
укый, фикер алы-
план төзи белү
Уку
күнекмәләрен үстерү
Терәк сүзләр файдаланып,
Бәдретдинн
еңәнисе
турында
сөйләргә
Фронталь
Язучының
кычкача
иҗаты
турында
сорау
Класстан тыш уку
шуда катнаша бе-лү.
сөйләргә
39
Драма. Комедия.
1
Катна
ш
Рольләргә бүлеп уку
Сәнгатьле укый,
фикер алышуда
катнаша белү.
Сәнгатьле
укукүнек
мәләрен
үстерү
Персонажла
рның
тискәре
якларын
билгелә
40
А. Гыйләҗев.
“Дүртәү” 1бүлек
1
Катна
ш
Персонажларга
Үзлегеннән
төзелгән план
буенча текст
эчтәлеген кыскача
яки сайлап сөйли
белү
Тест
Халык
нинди сынауларда
җиңеп
чыккан ?
укытучы тәкъдим иткән сүзләрне
кертеп характеристика
( 10 мин)
Текст сүзләре бе-лән
сөйлә.
бирү
41
42
2 нче
кисәк
IV. Туган якта
Кыш һәм яз
(4 дәрес)
“Дүртәү” 2
бүлек.
1
Н. Думави.
“Беренче кар”
1
Катна
ш
Әсәр геройларының
сөйләм
үзенчәлекләрен
билгеләү
Укылганга тулы
Фронталь
132 нче бит,
план төзи белү
сорау
сораулар
һәм
биремнәр
Катна
ш
Кыш китергән
шатлыкларны билгеләү
Сәнгатьле укый,
фикер алышуда
катнаша белү.
Тематик
Кыш
турында
кечкенә
күләмле
хикәя төзе
43
Г.Хәсәнов.Декаб
рь
1
Катна
ш
Табигатьне күзәтүөчен
язучы кулланган
алымнарны билгеләү
Сәнгатьле укый,
фикер алышуда
катнаша белү.
Сорауларга
җавап бирү
9 бит, 4 нче
бирем
44
Г. Камал “Масра
авылында яз
башы”.
1
Катна
ш
Персонажларга
Үзлегеннән
төзелгән план
буенча текст
эчтәлеген кыскача
яки сайлап сөйли
белү
Тематик
План буенча
хикәягә
телдән
рәсем яса
Эчтәлек
өлешендәҗиңел
ориент-лашу
Эчтәлекне логик
эзлеклелектәһәм
төгәл сөйли белү
Фронталь
19 – 20 нче
битләр,
укытучы тәкъдим иткән сүзләрне
кертеп характеристика
бирү
45
46
Г. Ибраһимов” Яз
башы”
V. Тәрҗемә
әсәрләр
(7 дәрес)
47
Я. Гримм, В.
Гримм.
1
Катна
ш
сораулар
1
Катна
ш
Сурәтләү чараларын
тану һәм аңлау
Гади
предметларның
гадәти булмаган
якларын ача һәм
таный белү
Сорауларга
җавап бирү
Текстка
якын итеп
әкиятнең
эчтәлеген
сөйләргә
1
Катна
ш
Эчтәлек
өлешендәҗиңел
ориент-лашу
Персонажларның
Агымдагы
Патшаның
“Кызыл калфак”.
Х. К. Андерсен
“Патшаның яңа
киеме”.
сорау
эш-гамәлләрен
билгели, аларга
карата үз
фикереңне
яраткан
шөгыле
турында
хикәя
белдерәбелү
48
А.С.Пушкин
“Балыкчы һәм
балык турында
әкият”.
1
Катна
ш
Сурәтләү чараларын
тану һәм аңлау
Әкият жанрының
үзенчәлеген белү
төзергә
Сорауларга
җавап бирү
Карчыкныңүз-үзен
тотышына
мәкальләр
язып
килергә
49
Л.Н. Толстой
”Балачак”.
1
Катна
ш
Аңлап һәм сәнгатле уку
Укытучы һәм
сыйныфташлар
укыган әсәрнең
эчтәлеген аңлап,
тулы үзләштерә
белү
Тематик
52 бит, 4 – 7
нче
сораулар
50
М. Горький “Мин
ничек укыдым”.
1
Катна
ш
Тема, төп фикер,
вакыйгалар бәйләнеше
М. Горькийның
кыскача иҗатын
белү.
Фронталь
Хикәядән
шигъри
юлларга
туры килгән
җөмләләр
табып язарга
-
сорау
56 бит
51
М. Твен “ Том
Сойер
маҗаралары”
1
Катна
ш
Сурәтләү чараларын
тану һәм аңлау
Алынган белемкүнекмәләрне
мөстәкыйль
куллана белү
Сорауларга
җавап бирү
Әсәрне
тулысын-ча
укып
чыгарга
52
Антуан де СентЭкзю
1
Катна
ш
Аңлап һәм сәнгатле уку
Пери “Нәни
принц”
53
VI . Шигъри-ят
дәфтәре
(6 дәрес)
54
4 чирек
72 бит ,
Уку тизлеген
тикшерү
75 бит,
биремнәр
7 нче бирем
1
Катна
ш
Шигърият дөньясына
керү
Алынган белемкүнекмәләрне
мөстәкыйль
куллана белү
Якташ
язучыларыбыз
1
Катна
ш
Тема, төп фикер,
вакыйгалар бәйләнеше
Укытучы һәм
сыйныфташлар
укыган әсәрнең
эчтәлеген аңлап,
тулы үзләштерү
Тематик
сөйләү
Рифма , строфаны
билгели белү
Тематик
сөйләү
78 бит
Өйрәнелә торган
әсәрнең темасын
һәм төп фикерен
белү
Тематик
Шигырь-
Дәрдемәнд.
Шигырь,
1
Катна
ш
рифма, строфа.
56
Тематик
сөйләү
Утыз Имәни.” Заманга иярү
турын-да”
Класстан тыш уку
55
Әдәби һәм халык
әкиятләрен таный
белү
Н. Думави.
Җәйге айлы төн.
Дәрдемәнд шигырләре
белән
Ирекле
темага
шигырь
ятларга
8 нче бирем
танышу
1
Катна
ш
Укуның төрле төрләре.
Интонацияне саклап
сәнгатьле уку
ләрдән
эпитет
табарга
Ф. Кәрим. Гармун 1
турында.
Катна
ш
Сурәтләү чараларын,
чагыштыруларны тану
һәм аңлау
Авторның геройга,
вакый-галарга
мөнә-сәбәтләрен
билгели белү
Сорауларга
җавап бирү
82 нче бит,
Р.Әхмәтҗанов.
Катна
ш
Җансыз предметларны
җанландыру
Метафора,
җанландырулар
Тематик
86 бит,
57
58
1
”Тургай җыры”
4-5 нче
сорау
4 нче сорау
ны билгели һәм
таный белү
59
VI. Язучылар
балалар
К. Насыйри.
“Әбүгалисина”
1
Катна
ш
га(11 дәрес)
60
А. Алиш
“Сертотмас
үрдәк”.
1
Катна
ш
Укуның төрле төрләре.
Интонацияне саклап
,сәнгатьле уку
Анализ ясау
үрнәгендә геройга
тулы
характеристика
бирә белү
Фронталь
Сурәтләү чараларын,
чагыштыруларны тану
һәм аңлау
А.Алиш иҗатын,
өйрәнелә торган
әсәрнең темасын
һәм төп фикерен
белү
Сорауларга
җавап бирү
сорау
Әсәрне тулы сынча
китапханәдә
н алып
укырга
99 бит,
сораулар
61
Р.Хафизова “Киек
каз юлы”
1
Катна
ш
Җансыз предметларны
җанландыру
Авторның геройга,
вакый-галарга
мөнәсәбәтләрен
билгели белү
Агымдагы
Әсәрне тулысынча
укырга
62
Ш. Галиев
шигырьләре.
1
Катна
ш
Сүзләрнең
мәгънәләрен
Ш.Галиев иҗаты
турында,метафо-ра,
җанландыру-ларны
билгели һәм таный
белү
Сорауларга
җавап бирү
Ш.Галныңүз
ең те-ләгән
бер
шигырен
ятла
Класстан тыш уку
ачыклау
63
Л. Ихсанова. “
Җир астында
җиде көн”.
1
Катна
ш
Әсәрнең герое
исеменнән аның
язмышы турында
хикәяләү
Анализ ясау
үрнәгендә геройга
тулы
характеристика
бирә белү
Тематик
114 нче бит,
1нче бирем
64
Н. Дәүли “
Каракай – йорт
эте”.
1
Катна
ш
Әсәр буенча үзеңнең
хис-тойгыларың
турында сөйләү
Алган белемкүнекмәләрне
мөстәкыйль
Фронталь
Өй эшен
үзеңә
сайларга
сорау
куллана белү
65
М. Юныс. Җиде
могҗиза
1
Катна
ш
Пирамидалар аша кеше
сыйфатларын бәяләү
Бабаларыбыз
яшәгән җир тарихы
турында кыскача
мәгълүматларны
истә калдыру
Сорауларга
җавап бирү
“Борынгы
заман тарихы” китабыннан
пирамидалар һәм
Сфинкс
рәсемен
табып кара
66
Ф . Яруллин.
1
Катна
ш
Шагыйрь күрсәткән
туган як сыйфатларын
табу,үзеңнән өстәү
Ф.Яруллин иҗа-ты
турында гади
предметларныңгад
Тематик
сөйләү
“Кем ул чын
кеше?»
Туган ягы кирәк
кешегә. Тугры
җавап
әти булмаган
якларын ача белү
дус. Рәхәт тә соң!
67
Кем күбрәк
белә?
1
Катна
ш
Һәртөрле башкарылган
эшнең,
биремнеңүтәлешен
бәяләү
1-4 сыйныф-ларда
алынган
белемнәрне
уңышлы файдалана
белү
Укучылар-ның
белем, эш
осталы-гы,
күнекмәләрен тикшерү
Китаплар
күргәзмәсенң китаплар алып
килергә
1
Катна
ш
Ел буе алган белемкүнекмәләрне
Өйрәнелгән
әсәрләрнең
авторларын, төп
эчтәлекләрен белү
Тематик
Җәйге каникулда
авыл китапханәсеннән китаплар
укырга
-дәрес - КВН
68
Йомгаклау
дәресе.
Класстан тыш
уку”Саумы,җәй!”
әзерлә
бәяләү
1.05
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа