close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

код для вставкиСкачать
ANDRZEJ
NADOLSKI
PRACE BADAWCZE STACJI ARCHEOLOGICZNEJ W ŁĘCZYCY
W 1955 r.
Plan prac b a d a w c z o - n a u k o w y c h Stacji Archeologicznej w Łęczycy
na 1955 r.J p r z e w i d y w a ł co następuje: 1 — dalszą eksplorację zabudow a n e j partii grodziska łęczyckiego, 2 — k o n t y n u a c j ę badań we w n ę t r z u
k o l e g i a t y tumskiej, 3 — definitywne u k o ń c z e n i e prac w y k o p a l i s k o w y c h na cmentarzysku z XI w. w Lutomiersku pod Łodzią, 4 — sondaż
na grodzisku w Krzepocinku, pow. łęczycki. Prace te wiążą się z zasadniczym problemem b a d a n y m przez S t a c j ę w latach 1948—1955, któr y m jest ukształtowanie się łęczyckiego zespołu osadniczego na tle
ziemi łęczyckiej we w c z e s n y m średniowieczu, głównie w X — X I V w.
A) PRACE TERENOWE W ŁĘCZYCY
W 1955 r. prace b a d a w c z e w Łęczycy t r w a ł y od dnia 13 VII do
d n i a 10 IX. Uczestniczyło w nich 4 p r a c o w n i k ó w n a u k o w y c h , 2 techniczno-naukowych, 2 a d m i n i s t r a c y j n o - g o s p o d a r c z y c h oraz 10—15 prac o w n i k ó w fizycznych. P o n a d t o z k r e d y t ó w CZM i OZ z a t r u d n i a n o stale
na terenie kolegiaty 15 pracowników fizycznych oraz zespół b a d a w c z o - d o k u m e n t a c y j n y złożony z historyków a r c h i t e k t u r y . Powierzchnia wyk o p ó w wyniosła w s u m i e 96 m 2 (ponadto w kolegiacie 110 m 2 ), a kub a t u r a ziemi p r z e b a d a n e j 94 m 3 (Wt kolegiacie 120 m 3 ). W metodzie
b a d a ń w y k o p a l i s k o w y c h nie w p r o w a d z o n o poważniejszych zmian
w stosunku do zasad s t o s o w a n y c h w roku ubiegłym.
I . G r o d z i s k o . P r a c e tegoroczne n a w i ą z y w a ł y ściśle d o badań
p r z e p r o w a d z o n y c h w r o k u ubiegłym i b y ł y ich k o n t y n u a c j ą . W y k o p
u s y t u o w a n y w p ó ł n o c n e j , p r z y w a ł o w e j partii dziedzińca g r o d o w e g o
m i a ł na celu z b a d a n i e d a l s z e j części obszaru objętego niegdyś zabud o w ą mieszkalną i g o s p o d a r c z ą . Układ w a r s t w stwierdzony w obrębie
1
T.
Materiały do niniejszego sprawozdania przygotowali mgr A. Abramowicz i mgr
Poklewski.
S p r a w o z d a n i a archeologiczne III
http://rcin.org.pl
274
andrzej
nadolski
w y k o p ó w nie odbiegał w zasadzie od s t o s u n k ó w z a o b s e r w o w a n y c h
w w y k o p a c h d a w n i e j s z y c h . Potwierdziły się o b s e r w a c j e zeszłoroczne
d o t y c z ą c e poziomu p o ż a r o w e g o s t a n o w i ą c e g o pozostałość k a t a s t r o f y ,
k t ó r a zniszczyła w n ę t r z e III grodu ł ę c z y c k i e g o w k r ó t c e po 1106 r. Odk r y t o kilka dalszych j a m o rozmaitych r o z m i a r a c h i z a p e w n e różnym,
n i e zawsze jasnym pochodzeniu. J e d n a z nich (jama 44 ai, częściowo
odsłonięta już w 1954 r., odznaczała się r e g u l a r n y m zarysem oraz niew ą t p l i w y m związkiem z szeregiem d o ł k ó w s ł u p o w y c h (ryc. 1). W e d ł u g
w s z e l k i e g o p r a w d o p o d o b i e ń s t w a m a m y do czynienia ze śladem budowli.
W y j ą t k o w e ubóstwo inwentarza z a b y t k o w e g o w e wnętrzu j a m y poz w a l a wnioskować, że była to budowla o charakterze g o s p o d a r c z y m .
W ogóle ilość z a b y t k ó w ruchomych, u z y s k a n y c h w trakcie tegoroczn y c h prac w y k o p a l i s k o w y c h (ułamki c e r a m i k i silnie obtaczanej, osełki,
przęśliki, drobne p r z e d m i o t y z kości i rogu, ostrogi żelazne, g r o t y strzał
i bełtów, nożyki, nożyce, klucze itp.), p r z e d s t a w i a się w p o r ó w n a n i u
z rezultatami lat p o p r z e d n i c h niezwykle skromnie. Fakt ten j e s t p r a w d o p o d o b n i e w y n i k i e m pierwotnego r o z p l a n o w a n i a w n ę t r z a grodu.
O b s z a r o b j ę t y naszymi wykopami w r o k u bieżącym nie p o k r y w a ł się
z a p e w n e z obszarem z a b u d o w y mieszkalnej. Przyszłe badania t e r e n o w e
oraz skrupulatna analiza zebranych o b s e r w a c j i dotyczących r o z s i e w u
z a b y t k ó w ruchomych pozwolą, być może, na głębsze uzasadnienie tego
domysłu.
II. K o l e g i a t a w T u m i e p o d Ł ę c z y c ą . Prace b a d a w c z e
na terenie kolegiaty prowadziliśmy, p o d o b n i e jak w roku u b i e g ł y m , na
koszt CZM i OZ. Z p e r s o n e l e m archeologicznym w s p ó ł p r a c o w a ł a ściśle
g r u p a historyków a r c h i t e k t u r y ; na j e j czele stał mgr inż. arch. Z. Tomaszewski (z Zakładu Architektury P o l s k i e j Politechniki W a r s z a w skiej).
Zadaniem naszym b y ł o bliższe p o z n a n i e c h a r a k t e r u b u d y n k u murowanego, starszego niż kolegiata r o m a ń s k a , k t ó r e g o narożnik o d k r y t o
w 1954 r. Zachodziła p r z y tym potrzeba możliwie szybkiego p r z e b a d a nia zachodnich partii n a w y głównej kościoła, a zwłaszcza w n ę t r z a
a b s y d y zachodniej, ze w z g l ę d u na p l a n o w a n y postęp prac b u d o w l a n y c h .
W y k o p y nasze u s y t u o w a n e jak na z a ł ą c z o n y m planie (ryc. 2) dały
b a r d z o interesujące w y n i k i . Stwierdziliśmy, że odsłonięty w u b i e g ł y m
sezonie narożnik b u d o w l i k a m i e n n e j jest f r a g m e n t e m o b s z e r n e g o założenia architektonicznego, starszego od k o l e g i a t y romańskiej. Założenie
to składa się co n a j m n i e j z 3 odrębnych, a c z k o l w i e k z a p e w n e powiązan y c h ze sobą pomieszczeń.
Pomieszczenie 1 z a j m u j e 5 i 6 (licząc od E) przęsło n a w y g ł ó w n e j
kościoła. Jest w przybliżeniu prostokątne. M u r y jego p o s a d o w i o n o na
głębokości około 300 cm poniżej u m o w n e g o poziomu zerowego (obecny
http://rcin.org.pl
http://rcin.org.pl
http://rcin.org.pl
prace badawcze w
łęczycy
275
poziom wnętrza kościoła).
W y m i a r y zewnętrzne całości wynoszą około 887 cm
(z E na W) X co n a j m n i e j
720 cm (z N na S). W y m i a r y
w e w n ę t r z n e w y n o s z ą odpowiednio około 300 cm X
około 455 cm. M u r y pomieszczenia 1 zbudowane są zasadniczo z granitowych otoczaków (kamienia polnego)
na zaprawie gliniano-wapiennej. Zachowały się p a r tie lica (z kostki granitowej)
zewnętrznego (w murze półn o c n y m i zachodnim) i wewnętrznego (w murze południowym i częściowo północnym). W a r t o podkreślić,
że lico zewnętrzne wyróżnia
się
szczególnie
staranną
obróbką kostki granitowej,
nie u s t ę p u j ą c ą licowanym
partiom m u r ó w
kolegiaty
z XII w. W obrębie muru
wschodniego i północnego
stwierdzono w dwu poziomach obecność doskonale
z a c h o w a n y c h śladów po parzystych ściągach drewnianych. W murze zachodnim
stwierdzono, jak na razie,
ślad po j e d n y m takim ściągu
(z dolnego poziomu). M u r y
pomieszczenia zachowane są
przeciętnie na
wysokości
około 220—240 cm, licząc od
głębokości
posadowienia.
W świetle dotychczasowych
obserwacji p r z y j m u j e m y , że
około 200 cm w y p a d a na
część f u n d a m e n t o w ą . Gru18*
http://rcin.org.pl
276
andrzej
nadolski
b o ś ć m u r u w s c h o d n i e g o w y n o s i o k o ł o 180—195 cm, m u r u p ó ł n o c n e g o
o k o ł o 125 c m . P i e r w o t n e j g r u b o ś c i m u r u p o ł u d n i o w e g o i g ó r n y c h p a r t i i
m u r u z a c h o d n i e g o nie m o ż n a w chwili o b e c n e j ustalić z p o w o d u późniejszych zniszczeń. M u r y północny i zachodni p o s i a d a j ą od strony
wewnętrznej potężną odsadzkę. Odsadzkę tę stwierdzono przy murze
p ó ł n o c n y m n a g ł ę b o k o ś c i o k o ł o 138—141 cm, a p r z y m u r z e z a c h o d n i m
n a g ł ę b o k o ś c i o k o ł o 100—114 c m ( p o n i ż e j o b e c n e g o p o z i o m u w n ę t r z a
kościoła). O d s a d z k i p o w i ę k s z a j ą na tej głębokości grubość m u r u półn o c n e g o d o o k o ł o 260 cm, a m u r u z a c h o d n i e g o d o o k o ł o 428 c m i ł ą c z ą c
się ze sobą z a j m u j ą całą zachodnią, północno-zachodnią i północną
partię wnętrza pomieszczenia 1. Przeznaczenie tej konstrukcji jest dotychczas niejasne. Należy dodać, że mur zachodni posiada jeszcze od
s t r o n y z e w n ę t r z n e j p o n i ż e j p a r t i i lica o d s a d z k ę z e w n ę t r z n ą , z w i ę k s z a j ą c ą j e g o g r u b o ś ć o s t a t e c z n i e d o o k o ł o 466 c m . D o m u r u p ó ł n o c n e g o
dostawiono od strony zewnętrznej ławę łączącą filary kolegiaty romańs k i e j (nr 7 i 9). J e d e n z t y c h f i l a r ó w (nr 7) z n i s z c z y ł p ó ł n o c n o - w s c h o d n i
narożnik pomieszczenia 1. M u r p o ł u d n i o w y jest silnie n a d w e r ę ż o n y
przez ceglane krypty.
Pomieszczenie 2 dostawione jest od strony zachodniej do pomieszczenia 1 i mieści się w o b r ę b i e z a c h o d n i e j a b s y d y k o l e g i a t y r o m a ń skiej. P o s a d o w i o n e jest nieco p ł y c i e j niż p o m i e s z c z e n i e 1, bo na
g ł ę b o k o ś c i o k o ł o 268 c m ( p o m i a r p r z y m u r z e p o ł u d n i o w y m ) , p o n i ż e j
umownego poziomu zerowego. W y m i a r y wewnętrzne pomieszczenia
w y n o s z ą o k o ł o 462 cm (z N na S) X o k o ł o 493 cm (z E na W ) . W y m i a r
z e w n ę t r z n y w k i e r u n k u E — W w y n o s i o k o ł o 603 cm, W y m i a r u zew n ę t r z n e g o w k i e r u n k u N — S nie można było na razie ustalić. M u r y
p o m i e s z c z e n i a 2 z b u d o w a n o z n i e o b r o b i o n e g o k a m i e n i a p o l n e g o (granitu) na z a p r a w i e g l i n i a n o - w a p i e n n e j . Z a o b s e r w o w a n o w ich o b r ę b i e
d w a p o z i o m y ściągów. W m u r z e z a c h o d n i m g ó r n y poziom (ściąg poj e d y n c z y ) s t w i e r d z o n o n a g ł ę b o k o ś c i o k o ł o 112—134 cm, d o l n y p o z i o m
( ś c i ą g i p a r z y s t e ) — n a g ł ę b o k o ś c i o k o ł o 190—210 c m o d p o z i o m u z e r o w e g o . W y s o k o ś ć z a c h o w a n y c h m u r ó w w a h a s i ę o d 140 c m ( m u r
p o ł u d n i o w y ) d o z a p e w n e o k o ł o 170—180 c m ( m u r p ó ł n o c n y ) . G r u b o ś ć
m u r u z a c h o d n i e g o d o c h o d z i d o 110 cm, g r u b o ś c i m u r u p ó ł n o c n e g o i p o łudniowego na razie nie można było ustalić. M u r u wschodniego pomieszczenie 2 nie posiada. M u r z a c h o d n i jest w s a m y m ś r o d k u s w e j dług o ś c i (na osi k o ś c i o ł a ) p r z e c i ę t y p r z e z g r ó b d u c h o w n e g o . W o b r ę b i e
tego grobu stwierdzono oprócz słabo z a c h o w a n e g o i częściowo uszkodzonego szkieletu złote nitki z t k a n i n y brokatowej, srebrny kielich oraz
s r e b r n ą p a t e n ę z d o b i o n ą i z a o p a t r z o n ą w n a p i s : Dexter a Domini fecit
viriutem (ryc. 4). W ś w i e t l e t y c h z a b y t k ó w w y d a j e się, że g r ó b p o c h o dzi z c z a s ó w n i e p ó ź n i e j s z y c h n i ż p o c z ą t e k X I I I w .
http://rcin.org.pl
prace
badawcze w
łęczycy
Ryc. 4. Tum koło Łęczycy. Kolegiata. Kielich i p a t e n a ze srebra znalezione w grobie
nr 21 (absyda zachodnia)
Ryc. 5. Tum koło Łęczycy. Kolegiata. Groby 7 i 8, między nimi
zdobiona płyta romańska użyta wtórnie
http://rcin.org.pl
277
278
andrzej
nadolski
W murze północnym tegoż pomieszczenia odsłonięto obszerną wnękę
0 wymiarach wewnętrznych około 227 cm X 94 cm. Wnęka była wypełniona murem z kamieni polnych, spojonych w części wyjątkowo silną
zaprawą, a przykryta »płytą piaskowcową o wymiarach 204X65X17 cm.
Płyta spoczywała na głębokości około 80—87 cm od poziomu zerow r ego.
Funkcji wnęki nie udało się wyjaśnić. W każdym razie nie jest to
grób. Na murach pomieszczenia 2 posadowiona jest częściowo zachodnia absyda kolegiaty romańskiej.
Pomieszczenie 3 (?). Istnienie jego jest w chwili obecnej hipotetyczne. Wiążemy z nim mur zaobserwowany w odległości około 332 cm
na E od pomieszczenia 1. Mur ten przebiega z N na S, a zbudowany
jest, podobnie jak wszystkie poprzednio opisane, z kamienia polnego
na zaprawie gliniano-wapiennej. Ślady ściągów występują (na razie
stwierdzono tylko 1 ściąg z poziomu dolnego). Stopa muru znajduje się
na głębokości około 286 cm poniżej umownego zera. Jego grubość wynosi około 200 cm, a zachowana wysokość dochodzi do około 169 cm.
Pomiędzy omawianym tu murem a pomieszczeniem 1 znaleziono wtórnie
użytą (wmurowaną w obstawę późniejszego grobu) romańską płytę
piaskowcową o wymiarach 210 X 48 X 13 cm. Płyta ta, pęknięta na
2 części, jest ozdobiona wizerunkiem krzyża ustawionego na łuku
okrągłym (ryc. 5).
Układ warstw ziemnych w obrębie wykopów jest na ogół bardzo
skomplikowany. Jego interpretacja może ulec w miarę postępu badań
daleko idącym zmianom. W chwili obecnej skłonni jesteśmy dostrzegać następujący stan rzeczy.
Powierzchnia calca opada w kierunku zachodnim. Stwierdzono ją na
wschód od pomieszczenia 1 na poziomie około 170—175 cm, w„obrębie
tegoż pomieszczenia na poziomie około 188—200 cm, w absydzie —
na poziomie około 262 cm. Na calcu zalega próchnica kopalna, a nad
nią szereg warstw odpowiadających rozmaitym etapom budownictwa.
W powiązaniu z murami pomieszczenia 1 (gdzie stosunki są względnie
najbardziej czytelne) wyróżniamy wśród tych warstw poziomy budowy
1 użytkowania pomieszczenia 1, poziom niwelacji przeprowadzonej
z okazji budowy kolegiaty romańskiej, poziom samej tej budowy (z połowy XII w.), a wreszcie poziom wielkiego pożaru z 1294 r., nie mówiąc już o nawarstwieniach późniejszych. Najbardziej zagmatwana sytuacja stratygraficzna występuje na terenie absydy. Być może, dopiero
przyszłe badania pozwolą nam na jej przekonywające zinterpretowanie.
Ruchomy materiał zabytkowy (ułamki naczyń glinianych), stwierdzony
w obrębie poszczególnych warstw, jest niestety nieliczny i na ogół
mało typowy.
http://rcin.org.pl
prace
badawcze
w łęczycy
http://rcin.org.pl
279
280
andrzej
nadolski
Pomimo tych w s z y s t k i c h trudności m o ż n a u z n a ć rezultaty naszych
b a d a ń z 1955 r. za i n t e r e s u j ą c e i p o w a ż n e . N i e ulega już dziś wątpliwości, że udało się n a m o d k r y ć wcale o k a z a ł e pozostałości obszernego
i skomplikowanego z a ł o ż e n i a m u r o w a n e g o , z p e w n o ś c i ą starszego od
u s y t u o w a n e j ponad j e g o szczątkami w i e l k i e j budowli r o m a ń s k i e j . Już
w r o k u ubiegłym skłonni byliśmy u w a ż a ć to założenie za ślady jakiegoś
obiektu kościelnego, k t ó r e g o istnienie na b a d a n y m miejscu poprzedziło
b u d o w ę ХІІ-wiecznej k o l e g i a t y 2 . W i ą z a n i e tego obiektu z hipotetyczn y m opactwem P a n n y M a r i i w Łęczycy w y d a w a ł o się i w y d a j e się
n a d a l prawdopodobne. J a k wiadomo, na t e m a t p o w s t a n i a i losów tego
o p a c t w a wypowiadał się szereg autorów 3 . W chwili o b e c n e j jest jeszcze
za wcześnie na nowe, szczegółowe o p r a c o w a n i e t e g o niezwykle interes u j ą c e g o problemu. O p r a c o w a n i e takie o d k ł a d a m y do chwili ukończenia
badań w y k o p a l i s k o w y c h na terenie k o l e g i a t y t u m s k i e j . Już teraz j e d n a k
stwierdzić można, że n a s z e odkrycia d o r z u c i ł y n o w y i ważki a r g u m e n t
do szeregu nie zawsze j e d n o z n a c z n y c h p r z e s ł a n e k , na p o d s t a w i e któr y c h d o s z u k u j e m y się w Łęczycy j e d n e g o z n a j s t a r s z y c h na naszych
ziemiach klasztorów b e n e d y k t y ń s k i c h .
III. Ł ę c z y c a — m i a s t o . N a t e r e n i e m i a s t a Łęczycy przeprow a d z o n o w dniu 5 III 1955 prace r a t u n k o w e w związku z w y k o p e m
b u d o w l a n y m przy ul. Ż y d o w s k i e j . W w y n i k u d o k o n a n y c h obserwacji
stwierdzono, że w y k o p ten przeciął t y p o w y w a ł drewniano-ziemny.
W e d ł u g wszelkiego p r a w d o p o d o b i e ń s t w a m a m y tu do czynienia z pierw o t n y m obwarowaniem Łęczycy l o k a c y j n e j , z a s t ą p i o n y m w czasach Kazimierza Wielkiego przez m u r obronny.
O d k r y t y wał, jak sądzić można na p o d s t a w i e p r z e p r o w a d z o n y c h
obserwacji, padł ofiarą pożaru. Pożar t e n n a s t ą p i ł może w w y n i k u
j e d n e j z katastrof, j a k i e d o t k n ę ł y Łęczycę w k o ń c u XIII i w p i e r w s z e j
p o ł o w i e XIV w. M a m y tu na myśli n a j a z d y : litewski z 1277 r. i krzyżacki z 1331 r. Warto w s p o m n i e ć , że p r z e s t r z e ń o b j ę t a o m a w i a n y m w a łem była p r a w d o p o d o b n i e mniejsza od p r z e s t r z e n i otoczonej m u r e m
kazimierzowskim.
2
Por. T. P o k l e w s k i , i Z. T o m a s z e w s k i , Ślady starszej budowli w kolegiacie romańskiej w Tumie, pow. Łęczyca, „Na dziesięciolecie łódzkiego ośrodka archeologicznego", Łódź 1956, s. 81—93.
3
Literaturę przedmiotu p o d a j e M. W a l i c k i Kolegiata w Tumie pod Łęczycą,
Łódź 1938, s. 3. Ostatnio .wypowiada! się w tej sprawie S. Z a j ą c z k o w s k i , Studia
nad terytorialnym formowaniem ziemi łęczyckiej i sieradzkiej, Łódź 1951, s. 22.
W przygotowaniu znajduje się praca T. Lalika, poświęcona m. in. początkom kolegiaty łęczyckiej.
http://rcin.org.pl
prace
badawcze w
łęczycy
281
B) PRACE TERENOWE W KRZEPOCINKU, POW. ŁĘCZYCKI
Badania sondażowe w Krzepocinku miały na celu ustalenie w i e k u
tamtejszego grodziska. T r w a ł y one przez 5 dni (5—9 IX 1955) przy
stanie zatrudnienia w y n o s z ą c y m 5—6 osób (1 pracownik n a u k o w y ,
2 p r a c o w n i k ó w techniczno-naukowych, 2—3 robotników). W y k o p o powierzchni 2,5 X 5 m pozwolił stwierdzić, że w b r e w pierwotnym przyp u s z c z e n i o m grodzisko krzepocińskie jest t w o r e m późnym (III o k r e s
wczesnośredniowieczny).
C) PRACE TERENOWE W LUTOMIERSKU, POW. ŁASKI
P r a c e w Lutomiersku zmierzały do d e f i n i t y w n e g o zakończenia bad a ń na znanym c m e n t a r z y s k u z XI w. Badania, te, rozpoczęte w 1949 r.,
p r z e w l e k a ł y się aż do t e j pory, uniemożliwiając pełną publikację całego
s t a n o w i s k a , ktorego p o w a ż n e znaczenie dla p o z n a n i a wczesnego średn i o w i e c z a polskiego p o w s z e c h n i e doceniano. Zamierzony cel osiągnęl i ś m y całkowicie w ciągu 20 dni (19 IX—8 X 1955) przy stanie zatrudn i e n i a wynoszącym p r z e c i ę t n i e 8 osób (1 p r a c . naukowy, 2 prac. techn i c z n o - n a u k o w y c h , 5 robotników). Ogólna p o w i e r z c h n i a w y k o p ó w wyn i o s ł a 400 m 2 . Znaleziono około 70 grobów ż y d o w s k i c h z XVIII—XIX w.
( c m e n t a r z y s k o mieści się częściowo na t e r e n i e cmentarza żydowskiego,
z n i s z c z o n e g o przez N i e m c ó w ) oraz zaledwie 2 uszkodzone groby z XI w.
W y n i k i naszych prac tegorocznych w połączeniu z rezultatem osiągn i ę t y m w 1953 r. p o z w a l a j ą stwierdzić, że cmentarzysko w c z e s n o ś r e d n i o w i e c z n e w L u t o m i e r s k u zostało z b a d a n e do końca bez reszty
i że możemy obecnie p r z y s t ą p i ć do d e f i n i t y w n e g o opracowania tego
i n t e r e s u j ą c e g o stanowiska.
Z
АНДЖЕЙ
Zakładu Archeologii Polski
IH KM PAN w Łodzi
НАДОЛЬСКИ
ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИЕ РАБОТЫ АРХЕОЛОГИЧЕСКОЙ
С Т А Н Ц И И В Л Э Н Ч Й Ц Е В 1955 Г О Д У
В 1955 году п р о д о л ж а л и с ь археологические работы для в ы я с н е н и я п р о б л е м а образования л э я ч и ц к о г о поселенческого к о м п л е к с а на фоне л э н ч и ц к о й
з е м л и в раннем с р е д н е в е к о в ь и . Исследовано: а) нутро лэнчицкого городиіца,
б) н у т р о коллегиального с о б о р а в м. Тѵм лод Л э н ч и ц о й , в) город Л э н ч и ц у ,
г) м о г и л ь н и к в м. Л ю т о м е р с к я о д гор. Лодзь, д) городище в м. К ш е п о ц и н е к ,
рай. Лэнчица.
Ha лэнчицком г о р о д и щ е исследовано д а л ь н е й ш у ю часть территории, занят о й п е р в о н а ч а л ь н о ж и л ы м и и хозяйственными постройками.
http://rcin.org.pl
andrzej
282
nadolski
B коллегиальном соборе открыто обширные фрагменты каменного строения,
обнаруженного уже в 1954 году. Это строение состоит по крайней мере из 2 прямоугольных помещений, занимающих западную апсиду и прилегающѵю часть
главного нефа костела. Расширяя ров в восточном направлении наткнулись на
каменную стену, являющуюся вероятно следом второго похожего строешія, имеющего связь с первым. Обнаруженные объекты являются, несомненно, старшйми
чем воздвигнутый на их останках и сохраненный по сегодняшни.й день романский коллегиальный собор. Возникли они возможно в XI в. н по всей вероятности предстоит их соединять с самым старым в Польше бенедиктинским аббатством Марии Девы. O ero существовании в Лэнчице можно догадаться на основании скѵдных заметок в писаных источниках. Кроме того найдено в западной
апсиде коллегиалвного собора погребение духовного с конца XII или начала
X I I I века. В погребении констатировано чашу и патену из серебра, как равно
золотые нити, оставшиеся хіз парчевой ткани.
Ha террптории города Лэнчицы открыто деревянно-земляной оборонителвный вал, который окружал город после локации во второй половине X I I I и начале XIV века.
Исследования в Лютомерске под городом Лодзь привели к иерерытию последних, до сих nop еще не ведомых, партий могильника с XI века. Обнарѵжено
только два погребения. Ввиду полного окончания полевых работ. на этом могильнике можно будет приступить к окончательному изданию происходящих
из него чрезвычайно интересных, старинных материалов.
Проведениые зондажи на городище в Кіиепоцнску, рай. Ленчица, дали возможность констатировать, что этот объект относится к III раннесредневековому периоду (X —XIII в.).
ANDRZEJ
NADOLSKI
SURVEY ON THE I N V E S T I G A T I O N S O P E R A T E D IN 1955 BY THE A R C H A E O L O G I C A L
S T A T I O N O F ŁĘCZYCA
I n 1955 e x c a v a t i o n s h a d b e e n t a k e n u p a g a i n t o e l u c i d a t e che p r o b l e m c o n n e c t e d
w i t h t h e f o r m a t i o n d u r i n g e a r l y m e d i e v a l t i m e s of t h e s e t t l e m e n t c o m p l e x of Ł ę c z y c a
and the whole territory surrounding this important centre. In accordance with the
systematically elaborated scientific plan, researches had been directed upon: a) the
i n t e r i o r of t h e e a r t h w o r k - c a s t l e of Łęczyca, b) t h e i n t e r i o r of t h e c o l l e g i a t e c h u r c h at
T u m n e a r Ł ę c z y c a , c) t h e t o w n of Ł ę c z y c a , d) t h e c e m e t e r y of L u t o m i e r s k n e a r Łódź,
e) t h e r u i n s of t h e s t r o n g h o l d of K r z e p o c i n e k , d i s t r i c t of Ł ę c z y c a .
At Łęczyca excavation w o r k s had been continued in the precinct of the earthwork-castle, e s p e c i a l l y i n t h e s e c t o r i n c l u d i n g e a r l i e s t d w e l l i n g s a n d f a r m b u i l d i n g s .
In the venerable collegiate church of Tum posterior constructions had been removed
to u n c o v e r i m p o r t a n t d e t a i l s of e a r l i e r b u i l d i n g s d i s c o v e r e d in 1954. T h e y a r e c o m p o s e d
of at least two buildings, rectangular in shape, corresponding approximately to the
actual western part of the apse and to the contiguous part of the central nave. The
trench having been enlarged in eastern direction, we encountered a wall which we
t h i n k to be t h e r e m a i n d e r of a s e c o n d s i m i l a r b u i l d i n g , c l o s e l y c o n n e c t e d w i t h t h e first
one. These n e w l y discovered elements seem to belong to an older m a s o n r y work,
p r e c e d i n g c h r o n o l o g i c a l l y t h e a c t u a l R o m a n e s q u e c o l l e g i a t e c h u r c h built o n its r e m a i n d e r s . T h e f o u n d a t i o n d a t e o f t h e P r e - R o m a n e s q u e s a n c t u a r y s e e m s t o lie a s f a r b a c k
http://rcin.org.pl
prace
badawcze w łęczycy
283
as the Xlth century w h e n it had been erected in all probability together with the
oldest Polish Benedictine A b b e y of Our Lady, presumed at Łęczyca through a vague
notice given by certain w r i t t e n sources. Carrying out the diggings in the western
sector of the apse, we f o u n d the tomb of a clergyman dated to the end of the XHth
or the beginning of the XHIth century. It contained not only a silver chalice and paten,
but also golden threads of a brocade tissue.
One of our archaeological groups on duty at Łęczyca discovered the earth-and-timber rampart, which girlded the town in the second half of the XHIth and the beginning of the XlVth century, that is approximately at the time following closely the date
of its location.
The expedition working on the well known cemetery of Lutomiersk near Łódź
(Xlth century) performed digging operations on the last two graves which had not
b e e n touched during previous explorations. These having actually been laid to their
final stage, we can now proceed to the publication of the exceedingly valuable material
. which arouse the highest, interest of archaeologists almost since the beginning of the4
excavations.
Trial-borings practised on the earthwork-castle of Krzepocinek, district of Łęczyca,
g a v e us the opportunity to prove this site to belong to the Illd phase of the early
medieval period (Xth--XHIth century).
http://rcin.org.pl
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа