close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

Статья Шошина Сергея Владимировича

код для вставки
Шошин С.В. ДЕМОКРАТИЧЕСКИЕ ИДЕИ СТАТУТА ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА. В сб.: Статут Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага 1588 г.: да 430-годдзя выдання : зб. навук. арт. па матэрыялах канф./ Беларус. дзярж. ун-т ; рэдкал.: С
БЕЛАРУСКІ ДЗЯРЖАЎНЫ ЎНІВЕРСІТЭТ
Юрыдычны факультэт
Гістарычны факультэт
НАЦЫЯНАЛЬНЫ ЦЭНТР ЗАКАНАДАЎСТВА
І ПРАВАВЫХ ДАСЛЕДАВАННЯЎ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ
НАЦЫЯНАЛЬНЫ ЦЭНТР ПРАВАВОЙ ІНФАРМАЦЫІ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ
ТАА «ЮРСПЕКТР» (ВЫТВОРЦА ДАВЕДАЧНЫХ ПРАВАВЫХ СІСТЭМ
«КАНСУЛЬТАНТПЛЮС» І ОНЛАЙН-СЭРВІСУ ГАТОВЫХ ПРАВАВЫХ РАШЭННЯЎ ILEX)
СТАТУТ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА,
РУСКАГА І ЖАМОЙЦКАГА 1588 г.:
да 430-годдзя выдання
Зборнік навуковых артыкулаў
па матэрыялах канферэнцыі
МІНСК
БДУ
2018
УДК 34(474/476)(091)(094)(082)
ББК 67.3(4Лит)5я43
С78
Рэдакцыйная калегія:
С. А. Балашэнка (гал. рэд.), С. А. Калінін (нам. гал. рэд.),
С. М. Сивец, А. І. Малюгін (нам. гал. рэд.),
В. А. Шаршун, Т. І. Доўнар (навук. рэд.), А. В. Шыдлоўскі,
Л. Л. Голубева, А. І. Арлоўская, В. Ю. Вячорка
С78
Статут Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага
1588 г.: да 430-годдзя выдання : зб. навук. арт. па матэрыялах канф. /
Беларус. дзярж. ун-т ; рэдкал.: С. А. Балашэнка (гал. рэд.) [і інш.]. –
Мінск : БДУ, 2018. – 255 с.
ISBN 978-985-566-670-8.
Змешчаны навуковыя артыкулы па матэрыялах канферэнцыі «Статут
Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага 1588 г.: да 430-годдзя
выдання» (Мінск, 19–20 кастрычніка 2108 г.). Прадстаўлены працы
беларускіх і замежных вучоных, прысвечаныя самаму важнаму помніку
права статутнага перыяду – Статута 1588 г. Аўтары звяртаюць увагу на
канстытуцыйныя, грамадзянска-прававыя, крымінальныя, працэсуальныя,
прыродаахоўчыя і іншыя нормы гэтага закона, параўноўваюць іх з
адпаведнымі нормамі помнікаў права іншых краін і на падставе
параўнальнага аналізу паказваюць іх значэнне і ўплыў на наступныя
гістарычныя этапы развіцця заканадаўства.
Разлічаны на шырокае кола навукоўцаў – юрыстаў, гісторыкаў,
палітолагаў, а таксама выкладчыкаў, аспірантаў, студэнтаў, усіх, каго
цікавіць айчынная гісторыя.
УДК 34(474/476)(091)(094)(082)
ББК 67.3(4Лит)5я43
ISBN 978-985-566-670-8
© БГУ, 2018
2
ДЕМОКРАТИЧЕСКИЕ ИДЕИ СТАТУТА ВЕЛИКОГО
КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА
С. В. Шошин
Саратовский национальный исследовательский государственный
университет имени Н.Г.Чернышевского, г. Саратов, Россия
Статут Великого Княжества Литовского (1588 года) отличается наличием оригинальных демократических идей. В глазах многих исследователей, категории "средневековье" и "демократия" мало коррелируют между собой. В частности, примечательны выборность не только судебной, но и законодательной ветви власти.
ДЭМАКРАТЫЧНЫЯ ІДЭІ СТАТУТА ВЯЛІКАГА КНЯСТВА
ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА
С. У. Шошын
Саратаўскі нацыянальны даследчы дзяржаўны ўніверсітэт
імя М.Г. Чарнышэўскага, г. Саратаў, Расія
Статут Вялікага Княства Літоўскага (1588 года) адрозніваецца наяўнасцю
арыгінальных дэмакратычных ідэй. У многіх даследчыкаў катэгорыі “сярэднявечча”
і “дэмакратыя” мала карэлюе паміж сабой. У прыватнасці, характэрны выбарнасць
не толькі судовай, але і заканадаўчай галіны ўлады.
DEMOCRATIC IDEAS OF THE STATUTE OF THE GRAND
DUCHY OF LITHUANIA OF 1588
S. V. Shoshin
Saratov National Research State University named after NG Chernyshevsky,
Saratov, Russia
The Statute of the Grand Duchy of Lithuania (1588) is distinguished by the presence of
original democratic ideas. In the eyes of many researchers, the categories of "Middle Ages"
and "democracy" have little correlation. In particular, electivity not only the judicial, but
also the legislative branches of power are noteworthy.
Сохранившиеся до наших дней публикации столь многоаспектного памятника истории европейского права, каковым является Статут Великого Княжества Литовского 1588 года (5, с. 2), сегодня привлекают внимание исследователя, в частности, содержащимися в нем оригинальными демократическими
идеями. По итогам исследований проблематики многообразных проявлений
232
средневековой демократии иными авторами, проводимых ранее, были сделаны весьма противоречивые выводы (2, с. 74).
Любопытной трактовкой концепции разделения властей можно считать содержание С. VII Артикула XXXIV "О недаче двух достоинств или должностей
одному лицу". Предписывалось даже избегать наделения двумя полномочиями должностного лица (в современном, так сказать, понимании вопроса) одному претенденту на данную вакансию. Вопрос об одновременном выполнении обязанностей двух должностных лиц, тем более, из разных ветвей власти,
тем самым отпадал сам собой, ибо был невозможен в принципе. Тем самым
актуальная сегодня проблема реализации на практике концепции разделения
властей фактически, положениями Статута Великого Княжества Литовского
1588 года была реализована не только на уровне пространства между разными
ветвями власти, но и внутри каждой из них. Интерес сейчас представляет и
проблема реализации принципа разделения властей в границах даже отдельной ветви власти, как по вертикали, так и по горизонтали. Анализируемый
нами нормативно-правовой акт 16 века дает в указанном аспекте многообразную пищу для размышлений, даже спустя несколько веков развития исторического процесса.
Попытки конструктивно решить вопросы комплектования вооруженных
сил нашли свое отражение в Статуте Великого Княжества Литовского 1588
года в прямом указании на допустимость приема иностранцев в воинскую
службу (С.Х, Артикул XXIII). В таких ситуациях Статут предписывал производство предварительного уведомления сенаторов. Другим нестандартным
подходом к полному укомплектованию вооруженных сил, использовавшимся
в нормах указанного Статута, можно назвать предусматривавшуюся им возможность прохождения воинской службы одним лицом за другое лицо (С. IX,
Артикул XII "О сыновьях и об отправлении воинской службы одному за другого". В итоге использования такого комплексного подхода к анализу Статута
можно сделать вывод о актуальности нового, свободного от излишних стереотипов прошлого, взгляда на многоаспектные проявления такой категории общественной жизни, как "патриотизм". С учетом изложенного, в оригинальной
плоскости, перед нами раскрывается точка зрения Щербин М.М., обоснованно
отмечавшей, что идея «общего блага», являвшаяся актуальной в XVI–XVII
вв., имела ярко выраженную нравственно-патриотическую окраску. Данная
идея "общего блага" являлась важной составляющей системы национального
просвещения, ориентированной на воспитание достойных сынов Отечества (6,
с. 129). Здесь можно рекомендовать присмотреться к части определения понятия "патриотизм": любовь и уважение к родным местам. Теперь актуальным
при анализе указанного фрагмента понятия может стать иная формулировка:
любовь и уважение к определенным местам. В принципе, не стоит исключать
и дальнейшего исследования указанной проблематики. Например, интерес исследователей способен вызвать подобный средневековый своего рода аутсорсинг персонала (военнослужащих) (1, с. 75). При пристальном рассмотрении
данного явления общественной жизни средневековья мы можем приблизиться
233
к актуальному сегодня и, одновременно, критически значимому, для конкретизации направлений развития национальной политики любого суверенного
государства вопросу: является ли безопасность сугубо общественным благом
или трансформируется (уже преобразовалась) в услугу, оказываемую конкретными физическими лицами.
Очередным элементом демократической мысли в Статуте можно отметить
содержание Артикула XII (С. XI), именуемого как: "О нежаловании иностранным достоинств и никаких должностей, о недаче недвижимых имений пришельцам из других государств". Уже много веков не только в Европе, но и во
многих иных регионах мира, проблемой является трудовая миграция. Статут
предусматривал запрет на занятие каких-либо должностей для иностранных
подданных (граждан). Такой же запрет устанавливался и на возможность передачи прав на недвижимые имения иностранным гражданам (подданным).
Тем самым, регламентировалась цельная структура запретов на обладание
правом на труд и правом на столь специфическое имущество из гражданского
оборота средневековья - недвижимые имения. В итоге, к собственно демократическому процессу коллективного принятия решений оказывались фактически не допущенные иностранные граждане (подданные). Коренные жители
Великого Княжества Литовского при этом сохраняли в указанных условиях
доступ к участию в демократическом процессе принятия решений в сфере
управления столь значительным коллективом населения. До сегодняшнего
дня в практике подавляющего большинства стран и территорий мира продолжает существовать запрет на государственную службу в них иностранных
граждан (подданных), как и запрет на занятие трудовой деятельностью иностранцами, наряду с ограничением (полным запретом) таких лиц в реализации
права приобретения (владения) недвижимым имуществом на соответствующей территории. Это свойственно и странам, традиционно характеризуемых
как демократические, в которых демократия существует не одну сотню лет.
Даже результаты проводимых научных исследований соответствующих проявлений процессов глобализации сейчас, порой, позволяют лишь сформулировать наличие столь серьезной проблемы (3, с. 141). Даже в условиях существования ЕС проблемы государственной службы иностранных граждан (не
из стран ЕС) - остаются и в XXI веке актуальными. Также как и с вопросами
трудоустройства в иных сферах иностранных граждан (не из стран ЕС) в
странах ЕС не все однозначно.
Несомненным проявление демократизма можно назвать выборность судей,
помощников судей и секретарей суда, предусмотренную в Артикуле I Раздела
четвертого (С. XV), именуемом: "О свободном выборе в суд земский судьи,
Подсудка и Писаря в каждой области и повете". Интерес представляют и алгоритмы фактического оперативного дополнительного избрания взамен временно отсутствующего судьи и дополнительное избрание отсутствующего ранее дополнительно избранного судьи (Артикул IV. Раздел четвертый. С. 234).
234
Институт выборов действовал не только на судебную ветвь власти. Статут
распространял выборность и механизм формирования законодательной ветви
власти.
Фиксированный объем настоящей рукописи не позволяет в полном объеме
рассмотреть все без исключения проявления демократизма, свойственные содержанию Статута. Например, предоставление права потерпевшему по делу
лично контролировать конкретные условия содержания в яме (месте лишения
свободы по приговору суда) его обидчика. Также достаточное число проявлений демократизма и в сфере финансов.
Статут Великого Княжества Литовского 1588 года (4, с. 1) содержит в своих нормах значительное число конкретных проявлений демократической
мысли ее авторов. Большинство из них и сегодня не утратили своей актуальности. Тем самым, можно констатировать фактическое появление категории
средневековой демократии. Без какой-либо тени иронии, некоторые положения указанного Статута и сейчас достойны внимания законодателей отдельных государств.
БИБЛИОГРАФИЧЕСКИЕ ССЫЛКИ
1. Карлова Е.Н. Трансформация военного профессионализма в современном обществе // Научно-аналитический журнал обозреватель OBSERVER. №9. - М.: Институт диаспоры и интеграции (Институт стран СНГ), 2009. - С. 68-78.
2. Лукин П.В. Демократия или олигархия? Судьбы "Народного собрания" в Новгороде и Венеции // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. №3 (69). - М.: "Индрик",
2017. - С. 74-75.
3. Островская Т.В. Другой как зеркало демократии: вопрос национальной идентичности в европейской перспективе // Вестник Полоцкого государственного университета. Серия Е: педагогические науки. №7. - Новополоцк: ПГУ, 2011. - С. 137141.
4. Статут Великого Княжества Литовского, 1588. - Минск: Белорус. сов. энцикл.
им. Петруся Бровки, 1989. 573с.
5. Статут Великого Княжества Литовского с подведением в надлежащих местах
ссылки на конституции, приличные содержанию оного: пер. с пол. - СанктПетербург: Печатан при Правительствующем Сенате. Ч. 1. Разд. 1-7. - 1811. - XXVII,
(1), 543, (7) с.
6. Щербин М.М. Патриотическая сущность идеи «общего блага» в общественнопедагогической мысли Беларуси XVI–XVII вв. // Образование и наука. №8(117). Екатеринбург: РГППУ, 2014. - С. 120-135.
235
ЗВЕСТКІ АБ АЎТАРАХ
Арлоўская Алена Іванаўна – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Ахрамеева Вольга Ўладзіміраўна – старшы выкладчык кафедры
грамадзянскага права и працэсу Федэральнай дзяржаўнай аўтаномнай
адукацыйнай установы вышэйшай адукацыі «Северо-Каўказскі федэральны
ўніверсітэт»
Бібіла Валянціна Мікалаеўна – прафесар кафедры крымінальнага
працэсу і пракурорскага нагляду юрыдычнага факультэта Беларускага
дзяржаўнага ўніверсітэта, доктар юрыдычных навук, прафесар
Бічун Вераніка Мечыславаўна – выкладчык кафедры тэорыі і
гісторыі дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта
Васілевіч Рыгор Аляксеевіч – член-карэспандэнт Нацыянальнай
акадэміі навук Беларусі, загадчык кафедры канстытуцыйнага права
юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, доктар
юрыдычных навук, прафесар, заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь
Васілевіч Сяргей Рыгоравіч – дацэнт кафедры канстытуцыйнага
права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта,
кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Верамейчык Аліна Яўгенаўна – дацэнт кафедры гісторыі Беларусі
новага і навейшага часу гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат гістарычных навук
Верашчагіна Ала Васільеўна – загадчык кафедры крымінальнаправавых дысцыплін Уладзівастокскага дзяржаўнага ўніверсітэта эканомікі і
сэрвісу, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Вішнеўская Ірына Ўладзіміраўна – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь,
кандыдат гістарычных навук, дацэнт
Вяршок Ірына Леанідаўна – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Вячорка Віталій Юр’евіч – старшы выкладчык кафедры тэорыі і
гісторыі дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта
246
Гаўрыльчанка Юлія Пятроўна – дацэнт кафедры фінансавага права і
прававога рэгулявання гаспадарчай дзейнасці юрыдычнага факультэта
Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, доктар юрыдычных навук, дацэнт
Голубева Арына Ігараўна – аспірант кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта
Голубева Людміла Леанідаўна – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Гур’ева Алена Аляксандраўна – суддзя суда Мінскага раёна,
кандыдат юрыдычных навук
Гур’еў Сяргей Аляксандравіч – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук
Грынёў Ігар Віктаравіч – выкладчык Ваенна-марской акадэміі імя
Адмірала Флота Савецкага Саюза М. Г. Кузняцова
Давідоўская Вераніка Аляксандраўна – малодшы навуковы
супрацоўнік аддзела даследаванняў у галіне праваахоўнай дзейнасці і
ажыццяўлення
правасуддзя
Інстытута
прававых
даследаванняў
Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававых даследаванняў Рэспублікі
Беларусь
Доўнар Таісія Іванаўна – прафесар кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, доктар юрыдычных навук, прафесар
Дзянісава Алёна Рыгораўна – дацэнт кафедры гісторыі Беларусі
старажытнага часу і сярэдніх вякоў гістарычнага факультэта Беларускага
дзяржаўнага ўніверсітэта, кандыдат гістарычных навук, дацэнт
Ермаловіч Віктар Іванавіч – дацэнт кафедры міжнароднага
эканамічнага права факультэта права Беларускага дзяржаўнага эканамічнага
ўніверсітэта, кандыдат гістарычных навук, дацэнт
Жук Дзмітрый Сяргеевіч – выкладчык агульнавайсковай кафедры
ваеннага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта
Заика Юрый Аляксандравіч – старшы навуковы супрацоўнік
Навукова-даследчага інстытута прыватнага права і прадпрымальніцтва імя
акадэміка Ф.Г. Бурчака Акадэміі прававых навук Украіны, доктар юрыдычных
навук, прафесар
Казакоў Юрый Леанідавіч – дацэнт кафедры гісторыі Беларусі
старажытнага часу і сярэдніх вякоў гістарычнага факультэта Беларускага
дзяржаўнага ўніверсітэта, кандыдат гістарычных навук, дацэнт
247
Калінін Сяргей Артуравіч – загадчык кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Лагун Дзмітрый Анатольевіч – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Лапцэвіч Ірына Ігараўна – начальнік аддзела даследаванняў у галіне
праваахоўнай дзейнасці і ажыццяўлення правасуддзя Інстытута прававых
даследаванняў Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававых даследаванняў
Рэспублікі Беларусь
Маркевіч Дар’я Сяргееўна – аспірант кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта
Мароз Алег Васільевіч – дацэнт кафедры экалагічнага і аграрнага
права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта,
кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Мікалаева Людміла Віктараўна – загадчык кафедры гуманітарных
дысцыплін
Беларускага
дзяржаўнага
ўніверсітэта
інфарматыкі
і
радыёэлектронікі, кандыдат гістарычных навук, дацэнт
Міхневіч Аляксандр Андрэевіч – аспірант кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта
Падалінскі Ўладзімір Аляксеевіч – загадчык кафедры гісторыі
Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў гістарычнага факультэта
Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, кандыдат гістарычных навук, дацэнт
Паўлава Людміла Ўладзіміраўна – старшы навуковы супрацоўнік
аддзела даследаванняў у галіне праваахоўнай дзейнасці і ажыццяўлення
правасуддзя Інстытута прававых даследаванняў Нацыянальнага цэнтра
заканадаўства і прававых даследаванняў Рэспублікі Беларусь
Паўлаў Вадзім Іванавіч – начальнік кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі
Беларусь, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Савінаў Аляксей Аляксандравіч – юрысконсульт ІІ кваліфікацыйнай
катэгорыі, малодшы навуковы супрацоўнік аддзела дакументазнаўства
ўстановы “Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і
архіўнай справы” БелНДІДАС
Самарын Вадзім Ігаравіч – дацэнт кафедры крымінальнага працэсу і
пракурорскага нагляду юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
248
Саракавік Іван Аляксандравіч – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь,
кандыдат гістарычных навук, дацэнт
Скараход Ігар Георгіевіч – асістэнт кафедры тэорыі і гісторыі права
Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта
Скобелеў Уладзімір Пятровіч – дацэнт кафедры грамадзянскага
працэсу і працоўнага права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Сумянкоў Сяргей Юр’евіч – прафесар кафедры дзяржаўна-прававых
дысцыплін Пензенскага дзяржаўнага ўніверсітэта, доктар юрыдычных навук,
дацэнт
Суша Аляксандар Аляксандравіч – намеснік дырэктара па навуковай
рабоце і выдавецкай дзейнасці Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, кандыдат
культуралогіі
Сямашка Ірына Іванаўна – аспірант кафедры міжнароднага
эканамічнага права факультэта права Беларускага дзяржаўнага эканамічнага
ўніверсітэта
Сярогін Андрэй Віктаравіч – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права Паўднёвага федэральнага ўніверсітэта, кандыдат
юрыдычных навук, дацэнт
Фіронаў Анатоль Мікалаевіч – старшы выкладчык кафедры тэорыі і
гісторыі дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта
Хаткевіч Наталля Мікалаеўна – старшы выкладчык кафедры тэорыі і
гісторыі дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта
Шаблінская Дзіяна Віктараўна – загадчык сектарам прававога
забеспячэння эканамічнай бяспекі Цэнтра дзяржаўнага будаўніцтва і права
дзяржаўнай навуковай установы “Інстытут эканомікі Нацыянальнай акадэміі
навук Беларусі”
Шаўцова Ала Васільеўна – дацэнт кафедры канстытуцыйнага права
юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, кандыдат
юрыдычных навук, дацэнт
Шошын Сяргей Уладзіміравіч – дацэнт кафедры крымінальнага,
экалагічнага права и крыміналогіі юрыдычнага факультэта Саратаўскага
нацыянальнага
даследчага
дзяржаўнага
ўніверсітэта
імя М. Г.Чарнышэўскага
249
Шчэрбік Дзмітрый Васільевіч – загадчык кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных
навук, дацэнт
Шыдлоўскі Андрэй Віктаравіч – намеснік дэкана па вучэбнавыхаваўчай рабоце юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
Шырынскі Алег Юр’евіч – дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі
дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага
ўніверсітэта, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт
250
ЗМЕСТ
СТАТУТ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА
ЯК ПОМНІК ПРАВА СУСВЕТНАЙ СПАДЧЫНЫ
Т.І. Доўнар
САМЫ ДАСКАНАЛЫ ЗВОД ЗАКОНАЎ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА….3
Г.А. Василевич
РАЗВИТИЕ МЕСТНОГО САМОУПРАВЛЕНИЯ В РЕСПУБЛИКЕ БЕЛАРУСЬ:
СОСТОЯНИЕ И ПРОБЛЕМЫ ..........................................................................................12
В.Н. Бибило
ИСТОРИЧЕСКАЯ ЛЕГИТИМИЗАЦИЯ БЕЛОРУССКОГО ГОСУДАРСТВА ПО
СТАТУТУ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА .........................17
Ю.П. Гаўрыльчанка
СТАТУТ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА ЯК ЗАВЯРШАЛЬНЫ
ЭТАП СУДОВАЙ РЭФОРМЫ ХVI СТАГОДДЗЯ .........................................................26
С.Ю. Суменков
ПРИВИЛЕГИЯ КАК НЕОТЪЕМЛЕМЫЙ АТРИБУТ СРЕДНЕВЕКОВОГО ПРАВА:
ТЕОРЕТИЧЕСКИЙ И ИСТОРИЧЕСКИЙ АСПЕКТЫ (НА ПРИМЕРЕ ПРАВОВЫХ
ПАМЯТНИКОВ ЗАПАДНОЙ ЕВРОПЫ, БЕЛАРУСИ, РОССИИ) ..............................32
Ю.А. Заика
НАСЛЕДОВАНИЕ ПО ЗАВЕЩАНИЮ ПО СТАТУТУ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА
ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА ..............................................................................................39
С.А. Калинин
ГЕОКОНЦЕПТУАЛЬНОЕ (НАРРАТИВНОЕ) ИЗМЕРЕНИЕ В МЕТОДОЛОГИИ
ПОЗНАНИЯ БЕЛОРУССКОЙ ГОСУДАРСТВЕННОСТИ ...........................................43
В.И. Павлов
ОСОБЕННОСТИ РЕЦЕПЦИИ ВИЗАНТИЙСКОГО ПРАВА
НА БЕЛОРУССКИХ ЗЕМЛЯХ .........................................................................................49
А.В. Серегин
ЭВОЛЮЦИЯ СРЕДНЕВЕКОВОЙ ФОРМЫ ПРАВЛЕНИЯ ВЕЛИКОГО
КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО, РУССКОГО И ЖЕМАЙТСКОГО ..............................54
І.А. Саракавік
СТАТУТ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА Ў ПРАЦАХ
ЗАМЕЖНЫХ І АЙЧЫННЫХ ДАСЛЕДЧЫКАЎ ...........................................................59
251
А.А. Суша
ВЫДАННІ СТАТУТА ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА Ў БЕЛАРУСКІХ І
ЗАМЕЖНЫХ ЗБОРАХ ..................................................................................................... 66
Дз.В. Шчэрбік
ПРАВАВЫЯ І ІДЭЙНЫЯ ПАДМУРКІ ЎЗНІКНЕННЯ ГРАМАДСКАГА
КАНТРОЛЮ Ў ЧАСЫ ВКЛ І РЭЧЫ ПАСПАЛІТАЙ У XV-XVI СТАГОДДЗЯХ ..... 70
Л.Л. Голубева
СТАТУТ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА – ВЫДАТНЫ
ПОМНІК ПРАВАВОЙ КУЛЬТУРЫ БЕЛАРУСКАГА НАРОДА ................................ 75
РАЗДЗЕЛ І
СТАТУТ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА
Ў ДЗЯРЖАЎНА-ПРАВАВЫМ РАЗВІЦЦІ ЦЭНТРАЛЬНАЙ І ЎСХОДНЯЙ
ЕЎРОПЫ: ТЭАРЭТЫЧНЫ І ГІСТАРЫЧНЫ АСПЕКТ
У.А. Падалінскі
СТАНАЎЛЕННЕ ІНСТЫТУТА ГАЛОЎНАГА СОЙМІКА
ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА .......................................................................... 80
Е.И. Орловская
ОСОБЕННОСТИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ПРЕДСТАВИТЕЛЬНЫХ ОРГАНОВ В
ВЕЛИКОМ КНЯЖЕСТВЕ ЛИТОВСКОМ ..................................................................... 86
И.Л. Вершок
ИНТЕГРАТИВНАЯ ФУНКЦИЯ ГОСУДАРСТВА И ПРАВА: ИСТОРИЧЕСКИЙ
АСПЕКТ ............................................................................................................................. 89
А.В. Шавцова
ИСТОКИ БЕЛОРУССКОЙ ГОСУДАРСТВЕННОСТИ И
КОНСТИТУЦИОНАЛИЗМА В СТАТУТАХ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА
ЛИТОВСКОГО .................................................................................................................. 93
С.Г. Василевич
ГУМАНИЗМ И ТОЛЕРАНТНОСТЬ КАК ВАЖНЕЙШИЕ ЧЕРТЫ
БЕЛОРУССКОГО НАРОДА .......................................................................................... 102
В.Ю. Вечорко
ПРАВОВАЯ СИСТЕМА ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО
(ВТОРАЯ ПОЛОВИНА XV – НАЧАЛО XVI ВВ.) ...................................................... 106
А.В Верещагина
ИНСТИТУТАЛИЗАЦИИ ПРАВА ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО
И МОСКОВСКОГО ГОСДУАРСТВА .......................................................................... 112
252
Л.В. Мікалаева
ФІКСАЦЫЯ ПРЫНЦЫПАЎ КІРАВАННЯ ЗНЕШНЯЙ ПАЛІТЫКАЙ ВЯЛІКАГА
КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА Ў КАНЦЫ XV – СЯРЭДЗІНЕ XVI СТ.СТ.
У ЗАКАНАДАЎЧЫХ КРЫНІЦАХ ................................................................................115
О.В. Ахрамеева
РЕЦЕПЦИЯ И СТАТУТ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА
ПРИ ФОРМИРОВАНИИ РОССИЙСКОГО ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА .......................119
І.У. Вішнеўская
ФАРМІРАВАННЕ ОРГАНАЎ ФІНАНСАВАГА КАНТРОЛЮ Ў ВЯЛІКІМ
КНЯСТВЕ ЛІТОЎСКІМ І ІХ ФУНКЦЫІ (XV– XVIII СТ.СТ.) ...................................123
С.А. Гур’еў
КАДЫФІКАЦЫЙНЫЯ ТРАДЫЦЫІ Ў ГІСТОРЫІ РАЗВІЦЦЯ БЕЛАРУСКАГА
КРЫМІНАЛЬНАГА ЗАКАНАДАЎСТВА.....................................................................127
Д.С. Жук
УПЛЫЎ РЭФАРМАЦЫЙНАГА РУХУ НА НОРМЫ
СТАТУТА ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА .................................131
Д.С. Маркевіч
СТЫМУЛЯВАННЕ ЭКАНАМІЧНАЙ ДЗЕЙНАСЦІ ПА СТАТУЦЕ ВЯЛІКАГА
КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА..........................................................................136
В.М. Бічун
НОРМЫ КАНСТЫТУЦЫЙНАГА ПРАВА
Ў СТАТУЦЕ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА .............................140
РАЗДЗЕЛ ІІ
ПРАВАВАЯ РЭГЛАМЕНТАЦЫЯ ГРАМАДСКІХ АДНОСІН ПА СТАТУТУ
ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА
А.В. Шидловский
ЛИШЕНИЕ СВОБОДЫ КАК НАКАЗАНИЕ
ПО СТАТУТУ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА .................144
Д.В. Шаблинская, В.А. Давидовская
НАКАЗАНИЯ, СВЯЗАННЫЕ С ИМУЩЕСТВЕННЫМИ ОГРАНИЧЕНИЯМИ
ИЛИ ЛИШЕНИЯМИ, ПО СТАТУТУ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА
ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА ............................................................................................148
Л.У. Паўлава
РЭАЛІЗАЦЫЯ ПРАВОЎ І ЗАКОННЫХ ІНТАРЭСАЎ ПАЦЯРПЕЛЫХ
АД ЗЛАЧЫНСТВАЎ ПРАЗ ПАКАРАННІ ПА СТАТУЦЕ
ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА ....................................................153
253
В.И. Ермолович
РЕАЛЬНЫЕ ДОГОВОРЫ В ХОЗЯЙСТВЕННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
СРЕДНЕВЕКОВОЙ СЕРБИИ И БЕЛАРУСИ
КАК ИСТОЧНИК ЭВОЛЮЦИИ ПРАВА ..................................................................... 157
А.Р. Дзянісава, Ю.Л. Казакоў
АДЛЮСТРАВАННЕ ПРАБЛЕМЫ АРГАНІЗАЦЫІ АБАРОНЫ ЗЕМСКАЙ
У СТАТУТАХ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА .............................................. 170
А.Е. Веремейчик
СТАТУТ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА,
КАК ИСТОЧНИК О ЧАСТНОМ ЗЕМЛЕВЛАДЕНИИ
НА ТЕРРИТОРИИ БЕЛАРУСИ ..................................................................................... 174
А.А. Гур’ева
НАРМАТЫЎНАЯ РЭГЛАМЕНТАЦЫЯ АДВАКАЦКАЙ ДЗЕЙНАСЦІ
Ў СТАТУЦЕ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА ............................ 179
И.И. Лапцевич
ПРАВОВАЯ РЕГЛАМЕНТАЦИЯ СТАТУСА ЛИЦ, СТРАДАЮЩИХ
ПСИХИЧЕСКИМИ РАССТРОЙСТВАМИ (ЗАБОЛЕВАНИЯМИ), В СТАТУТЕ
ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА ........................................... 183
I.I. Сямашка
СТАТУТ ВЯЛIКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА: АСАБЛІВАСЦІ
РЭГУЛЯВАННЯ СЯМЕЙНЫХ АДНОСІН .................................................................. 188
Дз.А. Лагун
ЮРЫДЫЧНЫЯ ДАКУМЕНТЫ ПАВОДЛЕ СТАТУТА
ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА .................................................... 192
А.Н. Фиронов
ПРАВОВАЯ КУЛЬТУРА, ПРАВОВАЯ СИСТЕМА И ЦЕННОСТИ:
ФОРМЫ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ..................................................................................... 199
Н.Н. Хаткевич
КУЛЬТУРА И ДУХОВНОСТЬ КАК ОСНОВА ПРАВОСОЗНАНИЯ ....................... 204
О.В. Мороз
ПЕРИОДИЗАЦИЯ РАЗВИТИЯ ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА ОБ ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ
ЭКСПЕРТИЗЕ, ОЦЕНКЕ ВОЗДЕЙСТВИЯ НА ОКРУЖАЮЩУЮ СРЕДУ И
СТРАТЕГИЧЕСКОЙ ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ ОЦЕНКЕ (ОТ СТАТУТА ВЕЛИКОГО
КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА ДО СОВРЕМЕННОСТИ) ..................... 207
В.П. Скобелев
СТАТУТ ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА И НЕКОТОРЫЕ
ПРОБЛЕМЫ СОВРЕМЕННОГО ЦИВИЛИСТИЧЕСКОГО ПРОЦЕССА ............... 211
254
В.І. Самарын
ЗАРАДЖЭННЕ ІНСТЫТУТА МІЖНАРОДНАЙ ПРАВАВОЙ ДАПАМОГІ
ПА КРЫМІНАЛЬНЫХ СПРАВАХ У НАЦЫЯНАЛЬНЫМ ЗАКАНАДАЎСТВЕ
НА ЗЕМЛЯХ БЕЛАРУСІ.................................................................................................215
А.А. Міхневіч
РЭГУЛЯВАННЕ-ПРАЦЭСУАЛЬНЫХ АДНОСІН СТУТУТАМ ВЯЛІКАГА
КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА 1588 ГОДА..........................................................................219
И.Г. Скороход
О ПАМЯТНИКАХ КОНСТИТУЦИИ
РЕЧИ ПОСПОЛИТОЙ 3 МАЯ 1791 г. ...........................................................................223
О.Ю. Ширинский
ПРОИСХОЖДЕНИЕ И ЗНАЧЕНИЕ ИНОСТРАННЫХ ТЕРМИНОВ
В ТЕКСТЕ СТАТУТА ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА
ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА ............................................................................................226
А.И. Голубева
РАЗВИТИЕ СУДЕБНО-ПРОЦЕССУАЛЬНЫХ ОТНОШЕНИЙ
В XVI СТ. ..........................................................................................................................229
С.В. Шошин
ДЕМОКРАТИЧЕСКИЕ ИДЕИ СТАТУТА ВЕЛИКОГО КНЯЖЕСТВА
ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА ............................................................................................232
А.А. Савинов
ДОКУМЕНТИРОВАНИЕ УПРАВЛЕНЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ В ВЕЛИКОМ
КНЯЖЕСТВЕ ЛИТОВСКОМ В СООТВЕТСТВИИ СО СТАТУТОМ ВЕЛИКОГО
КНЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО 1588 ГОДА ..................................................................236
И. В. Гринев
ЗАРОЖДЕНИЕ НОРМАТИВНОЙ РЕГЛАМЕНТАЦИИ ПРАВИЛ ДОРОЖНОГО
ДВИЖЕНИЯ В БЕЛАРУСИ............................................................................................242
ЗВЕСТКІ АБ АЎТАРАХ .................................................................................................246
255
Навуковае выданне
СТАТУТ ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА,
РУСКАГА І ЖАМОЙЦКАГА 1588 г.:
да 430-годдзя выдання
Зборнік навуковых артыкулаў
па матэрыялах канферэнцыі
У аўтарскай рэдакцыі
Адказны за выпуск Л. Л. Голубева
Падпісана да друку 04.12.2018. Фармат 60×84/16. Папера афсетная.
Рызаграфія. Ум. друк. арк. 14,88. Ул.-выд. арк. 15,81.
Тыраж
экз. Заказ
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
Пасведчанне аб дзяржаўнай рэгістрацыі выдаўца, вытворцы,
распаўсюджвальніка друкаваных выданняў № 1/270 ад 03.04.2014.
Пр. Незалежнасці, 4, 220030, Мінск.
Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства
«Выдавецкі цэнтр Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта».
Пасведчанне аб дзяржаўнай рэгістрацыі выдаўца, вытворцы,
распаўсюджвальніка друкаваных выданняў № 2/63 ад 19.03.2014.
Вул. Чырвонаармейская, 6, 220030, Мінск.
256
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа