close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

код для вставкиСкачать
1
Күміс (Аg+) нанобөлшектері қосылған гидрогельдің фармацевтикадағы
маңызы
Авторлары: Джумабаева Лаура Махаметкуловна1, магистрант, 1 курс
Жакирова Нурбуби Кунпияевна1 к.х.н., доцент,
Уркимбаева Перизат Ибрагимовна2 к.х.н., доцент.
1
С.Ж.Асфендияров атындағы Қазақ Ұлттық медициналық университеті,
Алматы, Казақстан
2
Аль-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті,
Алматы, Казақстан
Түйін
Мақалада күміс (Аg ) нанобөлшектері қосылған жаңа гидрогельдің
алынуы мен қолданылуы туралы мәліметтер қамтылып жүйелендірілген.
Гидрогель медицинаның түрлі саласында қолданысқа ие.
Күміс
нанобөлшектері қосылған жаңа гидрогельдің алынуы жарақат бетінің
жылдам жазылуын қамтамасыз ететін жаңа таңғыш материалдар ізденісінің
нәтижесі болып табылады.
+
Түйін сөздер: гидрогель, N-винилпирролидон, күміс нанобөлшектері.
Ғылым, техника, технология және медицинаның әр түрлі
бағыттарының қарқынды дамуы полимерлі таңғыш материалдарға
қойылатын жаңа талаптарды енгізуде. Осыған орай, жұмыста алынатын
полимерлі
гидрогельдер
негізіндегі
таңғыш
материалдардың
технологиясын
жасау
медициналық
тәжірибеде
қарапайым,
амбулаториялық жағдайда жүргізуге болатын, үнемді, жарақатталуы мен
емдеу мерзімі төмен түрлі дәрежедегі күйіктерге қарсы жаңа әдісті енгізуге
мүмкіндік береді. Терінің зақымдануы көп жағдайда адам денесінің едәуір
бөлігін алуы мүмкін. ТМД елдерінің өзінде–ақ жыл сайын 1 млн. күйген,
11 млн. травматикалық жарақаты бар және 5,5 млн. тері, теріасты
жасушаларына операция жасаған адамдар тіркелгеді [1]. Жарақаттану, күю
әсерінен тері жабындысының бұзылуы
тамыр мембраналарының
өткізгіштігінің жоғарылауына және зақымданған ұлпаның ісінуіне әкеледі,
сонымен қатар зат алмасу процесіне кері әсер етіп, эксудатта улы өнімдер
жиналуына әкелі мүмкін. Эксудат – бұл тамырдың бұзылуынан пайда
болатын биологиялық сұйықтық, ақуыз, ыдырау өнімдері, әр түрлі
микроорганизмер, бактериалы эндоксиндер мен т.б. заттармен жараны
толтырып тұратын сұйық орта [2].
«Гель» түсінігі коллоидты химияда табиғаты әртүрлі қатты заттардың
кеңістіктегі каркасы болып табылады, үлкен көлемде еріткішті
иммобильдейді де, үлкен, қатты заттар секілді қасиетке ие болады. Алайда
2
полимерлер коллоидты жүйе емес, шын ерітінділер түзе алатыны белгілі
болғандықтан полимерлі гельдер ерекше класқа жіктеледі. Полимерлі
гельдер деп – полимер-еріткіш жүйесінен тұратын, макромолекулалардың
кеңістіктегі торлы жүйесін айтады [3]. Полимерлі гельдер медицинада
көптеген мақсаттарда, оның ішінде, дәрілік заттарды бақылауда бөлінуді
реттеу үшін қолданылады. Оған гельдерге тән маңызды қасиеттер
себепкер. Сызықтық полимерлердің барлық пайдалы қасиеттеріне ие бола
отырып, ісіну қабілетке ие гельдер жаралардан бөлінетін іріңді
сұйықтықтар мен экссудаттарды сіңіріп алады, сонымен қатар дәрінің әсер
ету мерізімінін ұзарту мүмкіндігі жоғары және қолдануға ыңғайлы.
Осыған байланысты, полимерлік гельдерден жұмсақ түйісу линзалары,
дәрілік негіздің бақылаулы және ұзақ уақыт бөлінуін қамтамасыз ететін
дәрілік формалар, трансдермальды терапевтік жүйелер дайындау
мүмкіндіктері зерттелді. Құрамында көп мөлшерде тепе – теңдікті судың
болуы гельдерді құрылымы бойынша адам ағзасына өте ұқсас етеді.
Мұның өзі полимерлік гельдерге ерекше биоүйлесімділік береді. Сонымен
қатар, ең маңыздысы – таңғыш материалдар ретінде қолданылуы.
Полимерлік гельдердің көптеп зарттелуіне және ұсынылуына қарамастан
әлемдік медициналық тәжірибеде, негізінен, мақта-мата және вискозадан
жасалған таңғыш материалдар (дәкелер, мақта) қолданылуда. Хирургиялық
тәжірибеде жаңа жарақаттарды тазарту үшін мата және мата емес
талшықты гемостатикалық материалдарды қолдану маңызды. Олар дәке
немесе майлық түрінде жарақаттағы қанды тоқтатуға пайдаланады. Әр
түрлі полимерлер негізіндегі сорбирлеуші материалдар ұнтақ, талшықты
бұйымдар, губкалар(жөкелер десек қалай) түрінде шығарылады. Полимерлі
сорбирлеуші материалдар жарақат бетінен алынуы оңай немесе
биодеградацияға ұшырайды. Сорбирлеуші материалдар жарақаттың
алғашқы сатысында қолданылатын болғандықтан, жара бетін
ферментативті тазалау қабілетін және антимикробтық қасиет беруге
болады [4]. Гидрогельді сорбциялық материалдарды күйік пен сұйықтық
бөлетін жарақаттарға қолданады. Бұл таңғыш материалдар түріне поли-Nвинилпирролидон немесе поливинилпиридиннің сулы ерітіндісі жатады,
оларды қолданбалы радиациялық химия институтында (Лодзь, Польша) γсәулелендіру арқылы алады. Жарақатқа инфекция түспес үшін, алынған
мөлдір, иілгіш материалға антимикробты препараттарды енгізу оң
нәтижелер берген [5]. Поливинилпирролидон негізінде тігілген
гидрогельдер (полиэтиленгликоль мен агардың аз мөлшердегі қоспасы)
тропикалық климат жағдайындағы жарақаттарды таңуға ыңғайлы екені
дәлелденген [6]. Жарақаттарға арналған сіңіруші материал ретінде агароза
торларынан, акриламид сополимері және сіңіру қабілеті жоғары, сонымен
қатар, ісінген күйде жоғары беріктілік көрсететін метиленбисакриламид
негізінде жасалған «Geliperm» препаратын (Max Planck Institute for
Immulology & Dermatology, Швейцария) қолдануға болады. Бұл материал
оттекті, сулы буды, төменмолекулалық қосылыстарды және молекулалық
массалары 106 дейін ақуыздарды өткізеді де, бактерияларды өткізбейді.
3
Оған қоса лента немесе түйіршік (терең жарақаттар үшін) түрінде
қолданылады [7].
Полимерлердің
радиациалы-химиялық
технологиясы
химия
өндірісінің,
оның ішінде
полимерлі материалдарды қолданылатын
салалардың болашағы бар бағыты. Радиациялы технологияны енгізудің
тиімділігі экологияның қауіпті сатыларын иондаушы сәулеленумен «таза»
өңдеуге алмастыру мүмкіндігімен, технологиялық сатылар санын
азайтумен және процестердің энергиясыйымдылығының төмендеуімен
сипатталады [9]. Полимерлердің радиациялық тігілуі немесе оларды егу
модификациясы арқылы әртүрлі дәрілер, ферменттер және т.с.с
иммобилизация мақсатында полимер тасымалдағыштар немесе матрицалар
алыну мүмкіндігі бар. Осыған орай, дәрілік заттардың матрицадан бөлініп
шығу жылдамдығының кемуі есебінен пролонгациялық әрекетіне жетуге
болады, тігу дәрежесін реттеуге болады [10]. Медициналық бұйымдардан
басқа радиациялық залалсыздандыруға кейбір дәрілік препараттар
(мысалы, майлар, ұнтақтар және т.б.), косметикалық материалдар
ұшырайды. Биомедицинада қолданылатын гидрогельдердің синтезі үшін
сәулеленуді қолдану бір технологиялық сатыда өнімнің алынуы мен
залалсыздандырылуын біріктіруге мүмкіндік береді. Бұл технологияны
жеңілдетуге және өндіріс шығынын төмендетуге мүмкіндік береді.
Иондаушы сәулелену (γ- сәулелер немесе электронды шоқтар) өнім ішіне
қаптама арқылы енуі мүмкін болғандықтан, бұл өнімнің соңғы жабындысы
ретінде қолданылатын жабық ыдыстар немесе сыйымдылықтарда
субстракларды сәулелендіруге мүмкіндік береді. Сонымен бірге,
радиациялық сәулеленуді қолдану инициатор, тігуші агент немесе басқа
қоспалардың қалдығынсыз, таза, қоспасыз өнім алуға мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде полимерлік биоматериалдарды радиациялық тігу арқылы
полиакриламид (ПАА), поливинилспирті (ПВС), полиэтиленоксид және
поли-N-винилпироллидон (ПВП) негізіндегі гидрогельдерді алуға
мүмкіндік көп. Радиациялық тігудің артықшылықтары: салыстырмалы
түрде оңай, торларды сәулелену шарттары арқылы реттеуге болады,
процесті төменгі температурады жүргізуге болады, сонымен қатар
алынытын өнім таза болады (инициатордың қатысынсыз). Радиациялық
тігілген гидрогельдер беттік белсенді заттар (ББЗ) (ферменттер, дәрілер)
тасымалдаушысы ретінде, имплантанттар рөлінде, протездер, көзге
арналған линзалар, медициналық мембрана, таңғыш материалдар ретінде
де қолданылады. ПВП негізіндегі гидрогельдердің гидрофильдік қасиеті
жоғары және жақсы биоүйлесімділікке ие [11]. Күйікке қарсы және
тропикалық жараларға қарсы материалдар бола алады. ПВП дәрілік форма
– таблетка жасауда, қан алмастырғыш және қанның детоксикаторы ретінде
қолданыс табуда. Оның негізінде пролонгациялық әсердегі препараттарды
кең спектрлі белсенді түрін алуға болады. Сонымен қатар, сұйық дәрілік
заттардың қоюлатқышы ретінде және дәрілік заттарды тасымалдағандағы
қабықша, биоактивті жақпа майлар ретінде де колданылады. Медицинада
кең қолданыс табу үшін полимерге қойылатын талаптар ретінде олардың
4
таза болуы мен физика-механикалық қасиеттеріне аса көңіл аударылады.
Полимер құрамында ылғал бар болса, алынатын үлдірлер мөлдірлігін
жоғалтады. Бұл мәселені кристалдығы жоғары көміртек диоксидін қолдану
арқылы шешуге болады [12].
Жаражазғыш материалдардың антимикробты активтілігін қамтамасыз
етуі көп жағдайда жара үдерісінің жағымды өтуі мен жарақаттанған
ұлпалардың құрылымы мен функционалды тұтастығының тезірек қалпына
келуіне байланысты. Антибиотиктердің әсеріне тұрақты есепсіз көп
патогенді штаммдар мен шартты-патогенді микроорганизмдердің кең
таралуына байланысты, бейорганикалық байланыстардың негізіндегі
антибактериальды препараттарды қолдануға, соның ішінде күміс
қосылыстарына зор ықылас өсті. Алайда, күмістің молекулалық және
коллоидты препараттары
жоғары шоғырландыруды талап етеді, ал
олардың таңғыш материалдар құрамында көп мөлшерде болуы көптеген
жанама әсерлермен сипатталады.
Біздің зерттеулер нәтижесінде күміс иондарының нанобөлшектерін
қолдану арқылы таңғыш материалдарға ерекше қасиет беруге болады
деген қорытындыға келдік.
Осыған орай, нанобөлшектер түрінде күмісті пайдалану олардың
жоғары реакциялық қабілетінің арқасында күмістің қалыпты шоғырлану
мөлшерінен 2-3 есе төмен жиналуы арқылы қажетті бактерицидті әсерін
тигізу, жанама әсерлер мен цитотоксикалылықтың алдын алуға мүмкіндік
береді.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Раскина Л.П., Якубович В.С.-В.: ВНИИ Медполимер: 25 лет, М.: ВНИИИСЭНТИ, 1991. - 40-42с.
Рычагов Г.П. Гарелик П.В. Общая хирургия. Том 1. Выш. шк., 2008. - 543с.
Роговина Л.З., Васильев В.Г. Многообразие полимерных гелей и основные
факторы, определяющие свойства самих гелей и получаемых из них
твердых полимеров // Высокомолекулярные соединения. 2010. Т. 52. № 11.
С. 1975-1987
Штильман М.И. Полимеры медико-биологического назначения. – М.: ИКЦ
«Акедем-книга», 2006. – 400с.
Hilmy N., Darwis D., Hardingsth L. Radiat. Phys. And Chem., 1993, 42, № 4-6,
911-914
Kickhofen B., Wokalek H., Scheel D., Ruh H. Biomaterials, 1986, 7, 67-72
Szycher M., Battiston G.C., Vincent J., Rolfe J.L. – In: 30thNation.Symp.and
Exhibition [Anaheim, CA, 1985], Covina, CA., 1985, 510-523
Polyurethanes in orthotics and orthopaedics. Plast and Rubber Int., 1989, 14, №
4, 21-23
5
9. Пикаев, А.К. Радиационная химия и технология на рубеже веков.
Современное состояние и перспективы развития. / А.К. Пикаев // Химия
высоких энергий. 2001. Т.35. № 6. С.403
10.Pikaev A.K. // RadTech Asia.- 1995/Conference Proceeding. Beijing: RadTech
Asia.-1995. P. 25
11.Адамян А.А., Добыш С.В., Глянцев С.П. Лечение гнойных ран гелевином и
биологически активными дренирующими сорбентами. // Хирургия, 1988,
№ 3, 28-30
12.Османов В.К., Бирюков О.В., Борисов А.В., Борисова Г.Н., Мацулевич
Ж.В. Инженерная энзимология. – Нижний Новгород: Изд. Нижегородской
государственной медицинской академии, 2005.-73
13.Darwis D., Hilmy N., Hardiningsih L., Erlinda T. // Radiat.Phys.Chem.-1993.V.42. –P.907
14.Ермолов А.С., Смирнов С.В., Хватов В.Б., Истранов Л.П., Миронова Л.Л.,
Колокольчиков Е.Г., Сычевский М.В., Бочарова В.С. Биологическая
повязка для лечения ожоговых ран IIIа степени // Хирургия. Журнал им.
Пирогова Н.И., 2008, 10, 4-9
15.Foroutan H., Khodabakhsh M., Rabbani M. Investigation of PVP hydrogel by
irradiation // Iran. J. Radiat. Res. 2007.- № 5.-P. 131-136
16.Бейсебеков М. Қ. Дәрілік заттарды иммобилизациялау: Химия
факультетінің магистратура студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы:
Қазақ Университеті, 2006. – 167 б.
17.Шапиро М.С. Полимеры в медицине. М.: «Знание» РСФСР. 36-41с.
18.Бурашева Г.Ш., Рахимов К.Д., Абилов Ж.А. Биологически активный
комплекс – алхидин и его фармакологическая активность. – Алматы, 2001.
– 180с.
19.Кусков А.Н., Горячая А.В., Супрун О.В., Штильман М.И., Ярославов А.А.,
Мелик-Нубаров Н.С. // Пластические массы. 2009. № 1. С. 36
20.Kramer S.A. Effects of povidone-iodine on wound healing: a rewiew // J
VascNurs. 1999. V. 17(7). P. 17
21.Криш Ю.Э. Поли – N – винилпирролидон и другие Поли – N –
виниламиды. М.: Наука, 1998. 252 с.
22.Олтаржевская Н.Д., Коровина М.А., Савилова Л.Б. Текстиль и медицина.
Перевязочные материалы с пролонгированными лечебным действием //
Рос.хим.журнал.-2002.-Т. 66. -№ 1
6
Тема: Фармацевтическая значимость гидрогеля содержащего наночастицы
серебра
Авторы: Джумабаева Лаура Махаметкуловна1, магистрант, 1 курс
Жакирова Нурбуби Кунпияевна1 к.х.н., доцент,
Уркимбаева Перизат Ибрагимовна2 к.х.н., доцент.
1
Казахский Национальный Медицинский Университет имени
С.Д.Асфендиярова
Алматы, Казахстан
2
Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби,
Алматы, Казахстан
Резюме
В статье систематизированы и обобщены данные по созданию и
применению нового гидрогеля с наночастицами серебра. Создание нового
гидрогеля с наночастицами серебра является решением проблемы в
поиске нового перевязочного материала обеспечивающее быстрое
заживление раневых покрытии.
Ключевые слова: гидрогель, N-винилпирролидон, наночастицы серебра.
Theme: Pharmaceutical significance of hydrogel containing silver nanoparticles
Dzhumabaeva L.M1., Zhakirova N.K1., Urkimbaeva P.I.2
1
Kazakh National Medical University named after SD Asfendiyarov,
Almaty, Kazakhstan
2
Kazakh National University named after Al-Farabi,
Almaty, Kazakhstan
Abstract
In this article systematized and summarized data in the preparation and use оf
new hydrogel with silver nanoparticles . The hydrogel is widely applicable in
different branches of medicine. Create a new hydrogel with silver nanoparticles
7
is a solution in search of a new dressing provides rapid healing of the wound
covering.
Key words: hydrogel, N- vinylpyrrolidone, silver nanoparticles
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа